<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X26n0519"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 519 仁王经疏法衡钞</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 519 仁王经疏法衡钞</title> <author>唐 遇荣集</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.shin</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp6"><resp>corrections</resp><name>CBETA.poyung</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp7"><resp>corrections</resp><name>CBETA.liyi</name></respStmt> </editionStmt> <extent>6卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">26</idno>.<idno type="no">519</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2022-10-15 17:14:39 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">仁王经疏法衡钞</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB00501"> <charName>CBETA CHARACTER CB00501</charName> <mapping cb:dec="983541" type="PUA">U+F01F5</mapping> <mapping type="unicode">U+4B7E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>驮</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[马*犬]</value></charProp></char> <char xml:id="CB01481"> <charName>CBETA CHARACTER CB01481</charName> <mapping cb:dec="984521" type="PUA">U+F05C9</mapping> <mapping type="unicode">U+24039</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>濬</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[泳-永+(虍-七+(一/八/八/目))]</value></charProp></char> <char xml:id="CB02494"> <charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName> <mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping> <mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB06039"> <charName>CBETA CHARACTER CB06039</charName> <mapping cb:dec="989079" type="PUA">U+F1797</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+9E95</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>麇</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鹿/囷]</value></charProp></char> <char xml:id="CB06754"> <charName>CBETA CHARACTER CB06754</charName> <mapping cb:dec="989794" type="PUA">U+F1A62</mapping> <mapping type="unicode">U+41A0</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>宦</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[穴/臣]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15035"> <charName>CBETA CHARACTER CB15035</charName> <mapping cb:dec="998075" type="PUA">U+F3ABB</mapping> <mapping type="unicode">U+41B3</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>邃</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[穴/逐]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15131"> <charName>CBETA CHARACTER CB15131</charName> <mapping cb:dec="998171" type="PUA">U+F3B1B</mapping> <charProp><localName>normalized form</localName><value>邦</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[邱-丘+(看-目)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15148"> <charName>CBETA CHARACTER CB15148</charName> <mapping cb:dec="998188" type="PUA">U+F3B2C</mapping> <mapping type="unicode">U+26615</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>画</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[书-曰+(且-二+人)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15164"> <charName>CBETA CHARACTER CB15164</charName> <mapping cb:dec="998204" type="PUA">U+F3B3C</mapping> <mapping type="unicode">U+2EA07</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>顾</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(厂@((既-无)-日+口))*页]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15470"> <charName>CBETA CHARACTER CB15470</charName> <mapping cb:dec="998510" type="PUA">U+F3C6E</mapping> <mapping type="unicode">U+7CA4</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>粤</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(奥-辨+米)-大+ㄎ]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2006-08-01T10:23:01"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X26.0519.0422a" n="0422a"/> <lb ed="X" n="0422a01"/> <cb:div type="other"> <lb ed="X" n="0422a02"/><cb:docNumber>No. 519</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0422a03"/><lb ed="R041" n="0089a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>仁王护国般若经疏法衡抄卷第一</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0422a04"/> <lb ed="X" n="0422a05"/><lb ed="R041" n="0089a02"/><byline cb:type="collector">译经证義讲经律论廣演大师遇荣 集</byline> <lb ed="X" n="0422a06"/><lb ed="R041" n="0089a03"/><p xml:id="pX26p0422a0601">夫以般若宏廣经旨幽深古造疏以释经今述抄而 <lb ed="X" n="0422a07"/><lb ed="R041" n="0089a04"/>赞疏释此经疏大分为三初释疏题目二彰造疏人 <lb ed="X" n="0422a08"/><lb ed="R041" n="0089a05"/>三释疏本文疏题分二初释一部之总名後释此卷 <lb ed="X" n="0422a09"/><lb ed="R041" n="0089a06"/>之别目总名分二初離释後合释離释分二初辨所 <lb ed="X" n="0422a10"/><lb ed="R041" n="0089a07"/>释经题後辨能释疏字且经题者梵语磨努产捺啰 <lb ed="X" n="0422a11"/><lb ed="R041" n="0089a08"/><g ref="#CB02494">跋</g>啰啰瑟咤啰般啰枳穰<note place="inline">二合</note>波啰弭多素呾缆华言 <lb ed="X" n="0422a12"/><lb ed="R041" n="0089a09"/>仁王护国慧到彼岸经今取文词稳顺诸教共谈所 <lb ed="X" n="0422a13"/><lb ed="R041" n="0089a10"/>以华梵相兼仍存讹略故云仁王护国般若波罗蜜 <lb ed="X" n="0422a14"/><lb ed="R041" n="0089a11"/>多经释此分二初離释後合释離释分二初辨所诠 <lb ed="X" n="0422a15"/><lb ed="R041" n="0089a12"/>十字後辨能诠经字所诠分二初離释後合释離释 <lb ed="X" n="0422a16"/><lb ed="R041" n="0089a13"/>分二初明能请之人後明所请之法且能请人者谓 <lb ed="X" n="0422a17"/><lb ed="R041" n="0089a14"/>仁王也周礼云仁有六德郑氏註云爱人及物曰仁 <lb ed="X" n="0422a18"/><lb ed="R041" n="0089a15"/>上下相亲曰仁贵贤亲亲曰仁杀身成人曰仁仁者 <lb ed="X" n="0422a19"/><lb ed="R041" n="0089a16"/>忍也善恶含忍曰仁好生恶杀曰仁韩诗云王者往 <lb ed="X" n="0422a20"/><lb ed="R041" n="0089a17"/>也天下往之善养人也故人尊之善辨理也故人安 <lb ed="X" n="0422a21"/><lb ed="R041" n="0089a18"/>之善悦人也故人亲之善粉饰人也故人乐之具此 <lb ed="X" n="0422a22"/><lb ed="R041" n="0089b01"/>四德而天下往谓之王矣又仁者贤也仁慈慧悟具 <lb ed="X" n="0422a23"/><lb ed="R041" n="0089b02"/>贤德故王者主也威德临民独尊勝故正理论说劫 <lb ed="X" n="0422a24"/><lb ed="R041" n="0089b03"/>初之时为分香稻共立田主三曼多王<note place="inline">此云共许王也</note>众许 <pb ed="X" xml:id="X26.0519.0422b" n="0422b"/> <lb ed="X" n="0422b01"/><lb ed="R041" n="0089b04"/>此人有贤德故所收香稻六分之一以奉于王请治 <lb ed="X" n="0422b02"/><lb ed="R041" n="0089b05"/>不平为田农之主也亦名人王人民之主独尊勝故 <lb ed="X" n="0422b03"/><lb ed="R041" n="0089b06"/>亦名天子金光明偈云虽生在人<persName>世尊</persName>勝故名天由 <lb ed="X" n="0422b04"/><lb ed="R041" n="0089b07"/>诸天护持亦名为天子波斯匿等诸大国王久修福 <lb ed="X" n="0422b05"/><lb ed="R041" n="0089b08"/>慧具仁贤德故名仁王王有仁德名曰仁王分有财 <lb ed="X" n="0422b06"/><lb ed="R041" n="0089b09"/>释王行仁行是仁之王名曰仁王依主释也第二所 <lb ed="X" n="0422b07"/><lb ed="R041" n="0089b10"/>请法者谓护国般若波罗蜜多释此分二初離释後 <lb ed="X" n="0422b08"/><lb ed="R041" n="0089b11"/>合释離释分二初明般若到岸通名後明护国此经 <lb ed="X" n="0422b09"/><lb ed="R041" n="0089b12"/>别用且初文者般若慧義鉴照理事有拣择故般若 <lb ed="X" n="0422b10"/><lb ed="R041" n="0089b13"/>有五一者实相般若谓真如理而与般若为实性故 <lb ed="X" n="0422b11"/><lb ed="R041" n="0089b14"/>名为般若故下文云法性不住色不住非色受想行 <lb ed="X" n="0422b12"/><lb ed="R041" n="0089b15"/>识乃至法空人空皆名般若二者观照般若谓淸净 <lb ed="X" n="0422b13"/><lb ed="R041" n="0089b16"/>慧观照性相真俗谛故故下文云以甚深般若照见 <lb ed="X" n="0422b14"/><lb ed="R041" n="0089b17"/>诸法一切皆空乃至体相平等名一切智智皆名般 <lb ed="X" n="0422b15"/><lb ed="R041" n="0089b18"/>若三者文字般若谓能诠教诠般若故亦名般若故 <lb ed="X" n="0422b16"/><lb ed="R041" n="0090a01"/>下文云般若波罗蜜多文字章句百<persName>佛</persName>千<persName>佛</persName>百千万 <lb ed="X" n="0422b17"/><lb ed="R041" n="0090a02"/>亿一切诸<persName>佛</persName>而共同说十二分教皆名般若四者眷 <lb ed="X" n="0422b18"/><lb ed="R041" n="0090a03"/>属般若谓六度万行妙慧相应助般若故亦名般若 <lb ed="X" n="0422b19"/><lb ed="R041" n="0090a04"/>故下文云菩萨摩诃萨依五忍法以为修行乃至三 <lb ed="X" n="0422b20"/><lb ed="R041" n="0090a05"/>贤十地一切妙行皆名般若五者境界般若谓二谛 <lb ed="X" n="0422b21"/><lb ed="R041" n="0090a06"/>三性等般若境故亦名般若二谛品等廣明其相此 <lb ed="X" n="0422b22"/><lb ed="R041" n="0090a07"/>经一部上下文義皆显般若故以般若为经总题慈 <lb ed="X" n="0422b23"/><lb ed="R041" n="0090a08"/>恩心经疏中释五般若云福慧俱修空有齐照寻诠 <lb ed="X" n="0422b24"/><lb ed="R041" n="0090a09"/>会旨究理解生慧性慧资皆名般若能除障习证法 <pb ed="X" xml:id="X26.0519.0422c" n="0422c"/> <lb ed="X" n="0422c01"/><lb ed="R041" n="0090a10"/>真空众德之尊万行之导强独名慧摄一切法皆名 <lb ed="X" n="0422c02"/><lb ed="R041" n="0090a11"/>般若即瑜伽云诸法同体巧相集成名集成方便以 <lb ed="X" n="0422c03"/><lb ed="R041" n="0090a12"/>智以识摄一切法故意云摄一切法令同一体盖以 <lb ed="X" n="0422c04"/><lb ed="R041" n="0090a13"/>巧相所集成故即巧相集成是方便義巧相有三一 <lb ed="X" n="0422c05"/><lb ed="R041" n="0090a14"/>文巧相其语巧妙文言峭丽巧妙相故二義巧相以 <lb ed="X" n="0422c06"/><lb ed="R041" n="0090a15"/>巧妙義显诸法故三事巧相如彩<g ref="#CB15148">画</g>等巧妙相故此 <lb ed="X" n="0422c07"/><lb ed="R041" n="0090a16"/>義巧相略有二门谓智与识且以智为门摄一切法 <lb ed="X" n="0422c08"/><lb ed="R041" n="0090a17"/>者智性智相智因智伴智境体即是前五种般若约 <lb ed="X" n="0422c09"/><lb ed="R041" n="0090a18"/>義巧便摄一切法令同一体皆名为智是谓巧相集 <lb ed="X" n="0422c10"/><lb ed="R041" n="0090b01"/>成方便以识为门摄一切法者八识心王识自性故 <lb ed="X" n="0422c11"/><lb ed="R041" n="0090b02"/>五十一心所识相应故十一种色识所变故二十四 <lb ed="X" n="0422c12"/><lb ed="R041" n="0090b03"/>不相应行识分位故六种无为识实性故以此五种 <lb ed="X" n="0422c13"/><lb ed="R041" n="0090b04"/>摄一切法皆名为识是谓巧相集成方便二门意者 <lb ed="X" n="0422c14"/><lb ed="R041" n="0090b05"/>因位识强立于识门果位智强立于智门故此般若 <lb ed="X" n="0422c15"/><lb ed="R041" n="0090b06"/>摄一切法波罗者彼岸義古说有二谓菩提涅槃慈 <lb ed="X" n="0422c16"/><lb ed="R041" n="0090b07"/>恩说五一所知二教三理四行五果蜜多者離義到 <lb ed="X" n="0422c17"/><lb ed="R041" n="0090b08"/>義总此意云由行般若離诸障染境尽有无解穷六 <lb ed="X" n="0422c18"/><lb ed="R041" n="0090b09"/>藏義洞真俗业备二因觉满寂圆斯陞彼岸体用兼 <lb ed="X" n="0422c19"/><lb ed="R041" n="0090b10"/>擧故立此名能到般若从所到岸以彰其名波罗之 <lb ed="X" n="0422c20"/><lb ed="R041" n="0090b11"/>蜜多名波罗蜜多依主释也般若体義通于因果因 <lb ed="X" n="0422c21"/><lb ed="R041" n="0090b12"/>位般若分離障染分到彼岸果位般若全離障染究 <lb ed="X" n="0422c22"/><lb ed="R041" n="0090b13"/>竟到岸般若即波罗蜜多名般若波罗蜜多持业释 <lb ed="X" n="0422c23"/><lb ed="R041" n="0090b14"/>也依唯识论所修诸行具七最勝方可得名波罗蜜 <lb ed="X" n="0422c24"/><lb ed="R041" n="0090b15"/>多随缺一种非到彼岸在于初劫名波罗蜜多在第 <pb ed="X" xml:id="X26.0519.0423a" n="0423a"/> <lb ed="X" n="0423a01"/><lb ed="R041" n="0090b16"/>二劫名近波罗蜜多在第三劫名大波罗蜜多<persName>佛</persName>果 <lb ed="X" n="0423a02"/><lb ed="R041" n="0090b17"/>位中更无异称今包因果故擧通名五种般若通教 <lb ed="X" n="0423a03"/><lb ed="R041" n="0090b18"/>理行果谓依教诠理依理起行依行得果皆般若故 <lb ed="X" n="0423a04"/><lb ed="R041" n="0091a01"/>诠旨分别通教及理因果分别通因及果福智分别 <lb ed="X" n="0423a05"/><lb ed="R041" n="0091a02"/>通福及智觉寂分别通灭道谛菩提涅槃二利分别 <lb ed="X" n="0423a06"/><lb ed="R041" n="0091a03"/>通于二种自利利他又由行者修习般若通于二智 <lb ed="X" n="0423a07"/><lb ed="R041" n="0091a04"/>根本後得观于二理生空法空断于二障烦恼所知 <lb ed="X" n="0423a08"/><lb ed="R041" n="0091a05"/>息于二死分段变易证于二果菩提涅槃圆于二灭 <lb ed="X" n="0423a09"/><lb ed="R041" n="0091a06"/>无馀无住所以立此般若名者六波罗蜜多经第一 <lb ed="X" n="0423a10"/><lb ed="R041" n="0091a07"/>卷云诸<persName>佛</persName><persName>世尊</persName>以八万四千法门调伏有缘众生摄 <lb ed="X" n="0423a11"/><lb ed="R041" n="0091a08"/>为五分若有众生乐修静虑威仪分别性相如次为 <lb ed="X" n="0423a12"/><lb ed="R041" n="0091a09"/>说契经调伏对法若乐修习大乘真实智慧離于我 <lb ed="X" n="0423a13"/><lb ed="R041" n="0091a10"/>法执著分别而为彼说般若波罗蜜多若不能持三 <lb ed="X" n="0423a14"/><lb ed="R041" n="0091a11"/>藏般若造重罪等种种不善欲令消灭悟于涅槃为 <lb ed="X" n="0423a15"/><lb ed="R041" n="0091a12"/>说陀罗尼于此经意正是第四乐修智慧離我法执 <lb ed="X" n="0423a16"/><lb ed="R041" n="0091a13"/>为说般若令離我法契无相故兼馀四分也後明护 <lb ed="X" n="0423a17"/><lb ed="R041" n="0091a14"/>国此经别用者国者<g ref="#CB15131">邦</g>域依止之義理土事土凡圣 <lb ed="X" n="0423a18"/><lb ed="R041" n="0091a15"/>依止王臣化治安身统王目之为国护者加卫覆摄 <lb ed="X" n="0423a19"/><lb ed="R041" n="0091a16"/>之義般若威德而加卫之而覆摄之灾害不生祸乱 <lb ed="X" n="0423a20"/><lb ed="R041" n="0091a17"/>不作人天欢庆龙鬼施恩般若兴而不坠贤圣护而 <lb ed="X" n="0423a21"/><lb ed="R041" n="0091a18"/>国安法藉人以弘宣人由法而建国般若勝用其在 <lb ed="X" n="0423a22"/><lb ed="R041" n="0091b01"/>斯乎然此护国而有内护外护且内护者如下文云 <lb ed="X" n="0423a23"/><lb ed="R041" n="0091b02"/><persName>佛</persName>告波斯匿王吾今先为诸菩萨说护<persName>佛</persName>果护十地 <lb ed="X" n="0423a24"/><lb ed="R041" n="0091b03"/>行护化众生外护者如<persName>世尊</persName>言诸大国王谛听谛听 <pb ed="X" xml:id="X26.0519.0423b" n="0423b"/> <lb ed="X" n="0423b01"/><lb ed="R041" n="0091b04"/>我为汝等说护国法一切国土若欲乱时有诸灾难 <lb ed="X" n="0423b02"/><lb ed="R041" n="0091b05"/>贼来破壞汝等诸王应当受持读诵此般若波罗蜜 <lb ed="X" n="0423b03"/><lb ed="R041" n="0091b06"/>多严饰道场置百<persName>佛</persName>像百菩萨像百狮子座请百法 <lb ed="X" n="0423b04"/><lb ed="R041" n="0091b07"/>师解说此经乃至若王大臣及四部众听受读诵如 <lb ed="X" n="0423b05"/><lb ed="R041" n="0091b08"/>法修行灾难即灭廣如下文能护名护是国之护名 <lb ed="X" n="0423b06"/><lb ed="R041" n="0091b09"/>为护国所护名护护即是国名为护国第二合释所 <lb ed="X" n="0423b07"/><lb ed="R041" n="0091b10"/>请法者此通二释若依护国依主释者显此般若而 <lb ed="X" n="0423b08"/><lb ed="R041" n="0091b11"/>能卫护诸国土故护国即般若名护国般若波罗蜜 <lb ed="X" n="0423b09"/><lb ed="R041" n="0091b12"/>多摄用归体持业释也若依护国持业释者能护般 <lb ed="X" n="0423b10"/><lb ed="R041" n="0091b13"/>若从所护国以彰其名护国之般若名护国般若波 <lb ed="X" n="0423b11"/><lb ed="R041" n="0091b14"/>罗蜜多依主释也<note place="inline">收科可知</note>第二合释所诠十字者所请 <lb ed="X" n="0423b12"/><lb ed="R041" n="0091b15"/>之法从能请人以彰其名仁王之护国般若名仁王 <lb ed="X" n="0423b13"/><lb ed="R041" n="0091b16"/>护国般若波罗蜜多依主释也<note place="inline">收科可知</note>第二辨能诠经 <lb ed="X" n="0423b14"/><lb ed="R041" n="0091b17"/>字者天亲解云谓能贯穿依故相故法故義故说名 <lb ed="X" n="0423b15"/><lb ed="R041" n="0091b18"/>为经谓于是处由此为此而有所说名之为依真俗 <lb ed="X" n="0423b16"/><lb ed="R041" n="0092a01"/>谛相名之为相善巧等法名之为法随密意等以说 <lb ed="X" n="0423b17"/><lb ed="R041" n="0092a02"/>诸法名之为義具此四義故名为经然此经体总以 <lb ed="X" n="0423b18"/><lb ed="R041" n="0092a03"/>声名句文四法为性由此四法能诠義故又瑜伽云 <lb ed="X" n="0423b19"/><lb ed="R041" n="0092a04"/>经体有二一文二義文之一法进摄名句退摄于声 <lb ed="X" n="0423b20"/><lb ed="R041" n="0092a05"/>虽言文義具摄声名句文及所诠義五法为体馀如 <lb ed="X" n="0423b21"/><lb ed="R041" n="0092a06"/>下释<note place="inline">收科可知</note>第二合释经题者上之十字皆是所诠文 <lb ed="X" n="0423b22"/><lb ed="R041" n="0092a07"/>字般若亦是经中所诠显故能诠之经从彼所诠以 <lb ed="X" n="0423b23"/><lb ed="R041" n="0092a08"/>彰其名仁王护国般若波罗蜜多之经依主释也又 <lb ed="X" n="0423b24"/><lb ed="R041" n="0092a09"/>以教论摄五般若文字能诠馀四所诠依瑜伽论经 <pb ed="X" xml:id="X26.0519.0423c" n="0423c"/> <lb ed="X" n="0423c01"/><lb ed="R041" n="0092a10"/>通教理仁王护国般若波罗蜜多即经持业释也<note place="inline">收科 <lb ed="X" n="0423c02"/><lb ed="R041" n="0092a11"/>可知</note>第二辨能释疏字者疏犹记也纂录之義纂录诸 <lb ed="X" n="0423c03"/><lb ed="R041" n="0092a12"/>教相应文義释经意故又疏者疏<note place="inline">平声</note>也分也决也疏 <lb ed="X" n="0423c04"/><lb ed="R041" n="0092a13"/>通文義分别旨趣抉择性相故名为疏即以疏主声 <lb ed="X" n="0423c05"/><lb ed="R041" n="0092a14"/>名句文及所诠義五法为体瑜伽论说菩萨造论释 <lb ed="X" n="0423c06"/><lb ed="R041" n="0092a15"/>经有四意五喩造疏释经意趣亦尔且四意者一严 <lb ed="X" n="0423c07"/><lb ed="R041" n="0092a16"/>显<persName>佛</persName>经莊严圣教显深意故二摧邪显正令解经義 <lb ed="X" n="0423c08"/><lb ed="R041" n="0092a17"/>邪心不生故三令法久住演教利他法不灭故四<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0423c09"/><lb ed="R041" n="0092a18"/>种不断令解義者修行成<persName>佛</persName>故言五喩者一如见华 <lb ed="X" n="0423c10"/><lb ed="R041" n="0092b01"/>花见虽生喜不如开敷见经虽喜不如得疏开示道 <lb ed="X" n="0423c11"/><lb ed="R041" n="0092b02"/>理二如见他财见虽生喜不如摄为<anchor xml:id="nkr_note_add_0423c1101" n="0423c1101"/><anchor xml:id="beg0423c1101" n="0423c1101"/>己<anchor xml:id="end0423c1101"/>有三如见家 <lb ed="X" n="0423c12"/><lb ed="R041" n="0092b03"/>书见虽生喜不如开之知其吉事四如见金锭见虽 <lb ed="X" n="0423c13"/><lb ed="R041" n="0092b04"/>生喜不如锻为器物得其受用五如饥遇美膳见虽 <lb ed="X" n="0423c14"/><lb ed="R041" n="0092b05"/>生喜不如餐之得疏释经随文可知<note place="inline">收科可知</note>第二合释 <lb ed="X" n="0423c15"/><lb ed="R041" n="0092b06"/>疏题者造疏本为释经文故故能释疏从所释经以 <lb ed="X" n="0423c16"/><lb ed="R041" n="0092b07"/>彰其名仁王护国般若波罗蜜多经之疏依主释也 <lb ed="X" n="0423c17"/><lb ed="R041" n="0092b08"/>第二释此卷之别目者谓卷第一卷者行布规矩之 <lb ed="X" n="0423c18"/><lb ed="R041" n="0092b09"/>義目于文字然此文字墨等书之从因果说意取声 <lb ed="X" n="0423c19"/><lb ed="R041" n="0092b10"/>名句文而为体也声等为因方有字故文字为因引 <lb ed="X" n="0423c20"/><lb ed="R041" n="0092b11"/>声等故又卷者捲舒之義贝葉纸等而为体也若唯 <lb ed="X" n="0423c21"/><lb ed="R041" n="0092b12"/>文字而无纸等文字散灭若唯纸等而无文字则非 <lb ed="X" n="0423c22"/><lb ed="R041" n="0092b13"/>圣教由是能依文字所依纸等互相依藉捲舒规矩 <lb ed="X" n="0423c23"/><lb ed="R041" n="0092b14"/>目之为卷第一者初首之義一部六卷此轴标初故 <lb ed="X" n="0423c24"/><lb ed="R041" n="0092b15"/>名第一卷体即第一名卷第一元唯三卷後人开成 <pb ed="X" xml:id="X26.0519.0424a" n="0424a"/> <lb ed="X" n="0424a01"/><lb ed="R041" n="0092b16"/>六卷也。</p> <lb ed="X" n="0424a02"/><lb ed="R041" n="0092b17"/><p xml:id="pX26p0424a0201">【疏】<name role="" type="person">靑龙寺</name>翻经讲论沙门良贲奉贲述者彰造疏人 <lb ed="X" n="0424a03"/><lb ed="R041" n="0092b18"/>也其<name role="" type="person">靑龙寺</name>在长安城东南隅也<name role="" type="person">靑龙寺</name>记云昔隋 <lb ed="X" n="0424a04"/><lb ed="R041" n="0093a01"/>朝时创置长安以于城南本是战场聚骨于此帝曰 <lb ed="X" n="0424a05"/><lb ed="R041" n="0093a02"/>以此处是国家靑龙之首多诸坟墓有子孙亲戚者 <lb ed="X" n="0424a06"/><lb ed="R041" n="0093a03"/>令移葬之其中无亲戚者官与移之去城东南约七 <lb ed="X" n="0424a07"/><lb ed="R041" n="0093a04"/>里馀穿坑埋之後有鬼哭之声有司闻奏有敕令于 <lb ed="X" n="0424a08"/><lb ed="R041" n="0093a05"/>埋骨之处与置其寺号灵感焉後至唐太宗皇帝女 <lb ed="X" n="0424a09"/><lb ed="R041" n="0093a06"/>城阳公主有疾请苏州僧法朗持念观音神咒而获 <lb ed="X" n="0424a10"/><lb ed="R041" n="0093a07"/>疾愈公主上请所废灵感寺地可以置寺以答圣恩 <lb ed="X" n="0424a11"/><lb ed="R041" n="0093a08"/>至高宗大帝龙朔二年敕旨宜令依旧置寺改名观 <lb ed="X" n="0424a12"/><lb ed="R041" n="0093a09"/>音寺後至中宗皇帝以寺标靑龙之岗于神龙二年 <lb ed="X" n="0424a13"/><lb ed="R041" n="0093a10"/>改为<name role="" type="person">靑龙寺</name>焉寺者嗣也司也治事者相嗣续于此 <lb ed="X" n="0424a14"/><lb ed="R041" n="0093a11"/>司也汉书云後汉第二主孝明皇帝夜梦金人身长 <lb ed="X" n="0424a15"/><lb ed="R041" n="0093a12"/>丈六乘空西来遂问朝臣傅毅奏曰准周异记竺乾 <lb ed="X" n="0424a16"/><lb ed="R041" n="0093a13"/>有大圣人出现满一千年後有声教流于此国陛下 <lb ed="X" n="0424a17"/><lb ed="R041" n="0093a14"/>所梦必是此焉帝遣王导等一十八人西迎<persName>佛</persName>教至 <lb ed="X" n="0424a18"/><lb ed="R041" n="0093a15"/>大<name role="" type="person">月氏国</name>逢摩腾<name role="" type="person">竺法兰</name>二僧持四十二章经梵本 <lb ed="X" n="0424a19"/><lb ed="R041" n="0093a16"/>释迦形相等初来权止<name role="" type="person">鸿胪寺</name>永平七年乙丑岁<note place="inline">或云 <lb ed="X" n="0424a20"/><lb ed="R041" n="0093a17"/>甲子岁也</note>西迎至十年戊辰岁十二月三十日迴届洛阳 <lb ed="X" n="0424a21"/><lb ed="R041" n="0093a18"/>明帝喜悦别创堂殿安之二僧移入别居不忘其本 <lb ed="X" n="0424a22"/><lb ed="R041" n="0093b01"/>遂标寺号又以白马<g ref="#CB00501">驮</g>经至此而死建塔于寺中因 <lb ed="X" n="0424a23"/><lb ed="R041" n="0093b02"/>名<name role="" type="person">白马寺</name>焉僧史略云至後<name role="" type="person">魏太武</name>帝始光元年创 <lb ed="X" n="0424a24"/><lb ed="R041" n="0093b03"/>立伽蓝名为招提隋炀帝大业年中改为道场至唐 <pb ed="X" xml:id="X26.0519.0424b" n="0424b"/> <lb ed="X" n="0424b01"/><lb ed="R041" n="0093b04"/>复为寺也西天名僧伽蓝摩此云众园是出家众所 <lb ed="X" n="0424b02"/><lb ed="R041" n="0093b05"/>住园故翻经者律论是经中一分之義契经具摄三 <lb ed="X" n="0424b03"/><lb ed="R041" n="0093b06"/>藏義故但言翻经也翻者倒也倒西天语传授此方 <lb ed="X" n="0424b04"/><lb ed="R041" n="0093b07"/>谓之翻译沙门者具正应云沙迦懑曩此云息恶息 <lb ed="X" n="0424b05"/><lb ed="R041" n="0093b08"/>除诸恶故亦名勤息勤修众善息不善故法花疏云 <lb ed="X" n="0424b06"/><lb ed="R041" n="0093b09"/>沙门息義以得法故暂尔寧息亦息恶也正言室罗 <lb ed="X" n="0424b07"/><lb ed="R041" n="0093b10"/>摩拏或云室摩那拏此云功劳精修道业有功劳故 <lb ed="X" n="0424b08"/><lb ed="R041" n="0093b11"/>今存不正复略梵语故名沙门沙门有四如常可知 <lb ed="X" n="0424b09"/><lb ed="R041" n="0093b12"/>良贲者疏主名也贲<note place="inline">彼義切</note>疏主是河中邑县人也俗 <lb ed="X" n="0424b10"/><lb ed="R041" n="0093b13"/>姓郭氏法名良贲家承官官阙而不录草岁出家长 <lb ed="X" n="0424b11"/><lb ed="R041" n="0093b14"/>而独德讲仁王经唯识因明论善内外学住靑龙安 <lb ed="X" n="0424b12"/><lb ed="R041" n="0093b15"/>国等寺名望当时缁素仰重曾为代宗皇帝授菩萨 <lb ed="X" n="0424b13"/><lb ed="R041" n="0093b16"/>戒不空三藏翻诸经论七十七部内四十馀本疏主 <lb ed="X" n="0424b14"/><lb ed="R041" n="0093b17"/>笔受幷润文也于永泰二年二月十一日奉代宗敕 <lb ed="X" n="0424b15"/><lb ed="R041" n="0093b18"/>旨在内南桃园修撰新译仁王般若经疏至当年十 <lb ed="X" n="0424b16"/><lb ed="R041" n="0094a01"/>一月八日缮写毕功文过万言部成三卷幷陀罗尼 <lb ed="X" n="0424b17"/><lb ed="R041" n="0094a02"/>念诵轨仪一卷承明殿讲密严经御记一卷幷同进 <lb ed="X" n="0424b18"/><lb ed="R041" n="0094a03"/>呈敕批歎誉略而不录奉诏述者述犹叙也撰也亲 <lb ed="X" n="0424b19"/><lb ed="R041" n="0094a04"/>奉宣诏叙述義理撰集圣教成此疏文名之为述唯 <lb ed="X" n="0424b20"/><lb ed="R041" n="0094a05"/>识疏云叙理名述先来有故作故名造今新起故。</p> <lb ed="X" n="0424b21"/><lb ed="R041" n="0094a06"/><p xml:id="pX26p0424b2101">【疏】稽首等者自下释疏本文如所释经亦分三分初 <lb ed="X" n="0424b22"/><lb ed="R041" n="0094a07"/>明序分二正宗分三流通分且初序分长分四段初 <lb ed="X" n="0424b23"/><lb ed="R041" n="0094a08"/>稽首三尊陈造疏之情恳二歎<persName>佛</persName>身说为经起之源 <lb ed="X" n="0424b24"/><lb ed="R041" n="0094a09"/>由三正显此经彰般若之幽致四释经品题明总别 <pb ed="X" xml:id="X26.0519.0424c" n="0424c"/> <lb ed="X" n="0424c01"/><lb ed="R041" n="0094a10"/>之纲要然此四段文意次第者夫欲释经先敬三宝 <lb ed="X" n="0424c02"/><lb ed="R041" n="0094a11"/>述造疏之情诚求圣力而加护故有初段既<anchor xml:id="nkr_note_add_0424c0201" n="0424c0201"/><anchor xml:id="beg0424c0201" n="0424c0201"/>已<anchor xml:id="end0424c0201"/>皈依 <lb ed="X" n="0424c03"/><lb ed="R041" n="0094a12"/>三宝便应制疏然以文字体式欲正称扬彼事必先 <lb ed="X" n="0424c04"/><lb ed="R041" n="0094a13"/>泛述端由即言在于远意在于近为引事之由渐也 <lb ed="X" n="0424c05"/><lb ed="R041" n="0094a14"/>此第二段即是泛述之词泛述教兴本末源由所谓 <lb ed="X" n="0424c06"/><lb ed="R041" n="0094a15"/>真理湛然性離有无报身妙智穷性相源然後起他 <lb ed="X" n="0424c07"/><lb ed="R041" n="0094a16"/>化用应機利物体无生说用有说生如是泛述体用 <lb ed="X" n="0424c08"/><lb ed="R041" n="0094a17"/>本末渐欲引至说此经事故有第二段歎<persName>佛</persName>身说泛 <lb ed="X" n="0424c09"/><lb ed="R041" n="0094a18"/>述<anchor xml:id="nkr_note_add_0424c0901" n="0424c0901"/><anchor xml:id="beg0424c0901" n="0424c0901"/>已<anchor xml:id="end0424c0901"/>讫方辨此经灵山集众示现群祥法雨遐滋普 <lb ed="X" n="0424c10"/><lb ed="R041" n="0094b01"/>润凡圣陈经宗旨大義所由内护<persName>佛</persName>果五忍二谛之 <lb ed="X" n="0424c11"/><lb ed="R041" n="0094b02"/>门外护仁王般若灵验之事华飞瑞应德用难思法 <lb ed="X" n="0424c12"/><lb ed="R041" n="0094b03"/>师奉持灾消难息<persName>如来</persName>悲念垂诫付嘱乃至教流此 <lb ed="X" n="0424c13"/><lb ed="R041" n="0094b04"/>土弘阐因由褒扬称赞意表慇勤敬仰之诚欲令学 <lb ed="X" n="0424c14"/><lb ed="R041" n="0094b05"/>者知其大義而生郑重故有第三段正显此经般若 <lb ed="X" n="0424c15"/><lb ed="R041" n="0094b06"/>幽致显此義<anchor xml:id="nkr_note_add_0424c1501" n="0424c1501"/><anchor xml:id="beg0424c1501" n="0424c1501"/>已<anchor xml:id="end0424c1501"/>便合次第释经文義然以本文前有 <lb ed="X" n="0424c16"/><lb ed="R041" n="0094b07"/>经题目所以先释经题後释经文以经题者诠一部 <lb ed="X" n="0424c17"/><lb ed="R041" n="0094b08"/>之大纲品题者显一品之要義由释题故即显一部 <lb ed="X" n="0424c18"/><lb ed="R041" n="0094b09"/>总别大意故有第四段释经品题故四段文次第如 <lb ed="X" n="0424c19"/><lb ed="R041" n="0094b10"/>是由此而言序者致也序致大義本末意故又序者 <lb ed="X" n="0424c20"/><lb ed="R041" n="0094b11"/>緖也如茧之得緖緖尽一茧之丝疏之得序序尽一 <lb ed="X" n="0424c21"/><lb ed="R041" n="0094b12"/>部之意也言稽首者能敬之相也无上觉等所敬三 <lb ed="X" n="0424c22"/><lb ed="R041" n="0094b13"/>宝也依俗释云稽者至也首者头也以头至地故名 <lb ed="X" n="0424c23"/><lb ed="R041" n="0094b14"/>稽首此即拜跪首至地故若依经论稽首者敬礼异 <lb ed="X" n="0424c24"/><lb ed="R041" n="0094b15"/>名□□□□□□□□□礼俱舍论云稽首接足故 <pb ed="X" xml:id="X26.0519.0425a" n="0425a"/> <lb ed="X" n="0425a01"/><lb ed="R041" n="0094b16"/>称敬礼□□□□□□□□□□彼足故名敬礼虔 <lb ed="X" n="0425a02"/><lb ed="R041" n="0094b17"/>仰深故以身比语□□□□□□□□□轻可发身 <lb ed="X" n="0425a03"/><lb ed="R041" n="0094b18"/>由意起不说自成故唯身敬□□□□□□□□起 <lb ed="X" n="0425a04"/><lb ed="R041" n="0095a01"/>慇净心策殊勝业伸诚归仰故名敬礼即□□□诸 <lb ed="X" n="0425a05"/><lb ed="R041" n="0095a02"/>圣教中或云稽首藉身语业之稽首伸三业之敬礼 <lb ed="X" n="0425a06"/><lb ed="R041" n="0095a03"/>也无上觉者觉体是慧觉察断障觉照理事故名为 <lb ed="X" n="0425a07"/><lb ed="R041" n="0095a04"/>觉<persName>佛</persName>果位中法身觉性报身觉相化身觉用无比等 <lb ed="X" n="0425a08"/><lb ed="R041" n="0095a05"/>故通名无上觉次别示云法身体遍报相圆明他化 <lb ed="X" n="0425a09"/><lb ed="R041" n="0095a06"/>应现尘沙数身大悲拔苦妙用难思而无与<persName>佛</persName>齐等 <lb ed="X" n="0425a10"/><lb ed="R041" n="0095a07"/>者也故花严云菩萨有十种大悲常观众生一无所 <lb ed="X" n="0425a11"/><lb ed="R041" n="0095a08"/>皈依二随逐邪见三贫无善根四长寝生死五行不 <lb ed="X" n="0425a12"/><lb ed="R041" n="0095a09"/>善法六欲缚所缚七在生死海八久远长病九无欲 <lb ed="X" n="0425a13"/><lb ed="R041" n="0095a10"/>善法十失诸<persName>佛</persName>法以此十种大悲拔众生苦菩萨尙 <lb ed="X" n="0425a14"/><lb ed="R041" n="0095a11"/>尔何况<persName>如来</persName>于利他中大悲最勝故此偏言大悲无 <lb ed="X" n="0425a15"/><lb ed="R041" n="0095a12"/>与等。</p> <lb ed="X" n="0425a16"/><lb ed="R041" n="0095a13"/><p xml:id="pX26p0425a1601">【疏】所说甘露法者前能说<persName>佛</persName>此所说法也所说之法 <lb ed="X" n="0425a17"/><lb ed="R041" n="0095a14"/>犹如甘露世间甘露有二功能一能除疾病而得身 <lb ed="X" n="0425a18"/><lb ed="R041" n="0095a15"/>安二能除热恼而得淸凉<persName>佛</persName>法亦尔一能除生死之 <lb ed="X" n="0425a19"/><lb ed="R041" n="0095a16"/>疾病得圣身安二能除障染之热恼得涅槃淸凉故 <lb ed="X" n="0425a20"/><lb ed="R041" n="0095a17"/>涅槃云<persName>世尊</persName>甘露药以施诸众生众生既服<anchor xml:id="nkr_note_add_0425a2001" n="0425a2001"/><anchor xml:id="beg0425a2001" n="0425a2001"/>已<anchor xml:id="end0425a2001"/>不死 <lb ed="X" n="0425a21"/><lb ed="R041" n="0095a18"/>亦不生<note place="inline">馀文易解</note>。</p> <lb ed="X" n="0425a22"/><lb ed="R041" n="0095b01"/><p xml:id="pX26p0425a2201">【疏】住果勝果道者声闻四果前之三果现居有学名 <lb ed="X" n="0425a23"/><lb ed="R041" n="0095b02"/>为住果第四果人<anchor xml:id="nkr_note_add_0425a2301" n="0425a2301"/><anchor xml:id="beg0425a2301" n="0425a2301"/>已<anchor xml:id="end0425a2301"/>证无学于自乘中最殊勝故名 <lb ed="X" n="0425a24"/><lb ed="R041" n="0095b03"/>勝果道麟喩部行尊者初学记中引诸家书籍明麟 <pb ed="X" xml:id="X26.0519.0425b" n="0425b"/> <lb ed="X" n="0425b01"/><lb ed="R041" n="0095b04"/>相貌今直叙之麟者仁兽也<g ref="#CB06039">麇</g>身牛尾一角马足黄 <lb ed="X" n="0425b02"/><lb ed="R041" n="0095b05"/>色角端有肉音中黄钟王者至仁则出一角明海内 <lb ed="X" n="0425b03"/><lb ed="R041" n="0095b06"/>共一主也生于火游于土含仁怀義行步中规游必 <lb ed="X" n="0425b04"/><lb ed="R041" n="0095b07"/>择土不履生虫不折生草不群居不旅行不犯陷阱 <lb ed="X" n="0425b05"/><lb ed="R041" n="0095b08"/>文章彬彬轩辕有麒麟之信鲁哀公十四年春西狩 <lb ed="X" n="0425b06"/><lb ed="R041" n="0095b09"/>获麟以为不祥仲尼曰麟也独一而出更无群伴独 <lb ed="X" n="0425b07"/><lb ed="R041" n="0095b10"/>觉圣者三千界中独一而出如麟一角名麟角喩独 <lb ed="X" n="0425b08"/><lb ed="R041" n="0095b11"/>觉复有一类独觉圣者于其现身離禀至教不依于 <lb ed="X" n="0425b09"/><lb ed="R041" n="0095b12"/><persName>佛</persName>而自悟道名为独觉有各部众而行行故名部行 <lb ed="X" n="0425b10"/><lb ed="R041" n="0095b13"/>独觉此二独觉初皆见<persName>佛</persName>闻法修行得圣果<anchor xml:id="nkr_note_add_0425b1001" n="0425b1001"/><anchor xml:id="beg0425b1001" n="0425b1001"/>已<anchor xml:id="end0425b1001"/>麟角 <lb ed="X" n="0425b11"/><lb ed="R041" n="0095b14"/>圣者定不见<persName>佛</persName>部行独觉容可见<persName>佛</persName>初是利根後是 <lb ed="X" n="0425b12"/><lb ed="R041" n="0095b15"/>钝根皆離障染证无学果具无漏德故名尊也五忍 <lb ed="X" n="0425b13"/><lb ed="R041" n="0095b16"/>诸圣凡者忍谓忍可印证之義以其妙慧印证境故 <lb ed="X" n="0425b14"/><lb ed="R041" n="0095b17"/>名之为忍于五忍中初伏忍位在于地前名为凡夫 <lb ed="X" n="0425b15"/><lb ed="R041" n="0095b18"/>信忍顺忍无生忍寂灭忍此之四忍从于初地至<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0425b16"/><lb ed="R041" n="0096a01"/>果位名为圣人其寂灭忍通<persName>佛</persName>菩萨今取菩萨敬僧 <lb ed="X" n="0425b17"/><lb ed="R041" n="0096a02"/>宝故疏说僧宝声闻独觉菩萨从劣向勝为次第故 <lb ed="X" n="0425b18"/><lb ed="R041" n="0096a03"/>我今尽敬礼者前归敬<persName>佛</persName>有稽首言此後句疏通敬 <lb ed="X" n="0425b19"/><lb ed="R041" n="0096a04"/>法僧两度言之法及圣贤我尽敬礼此等<persName>佛</persName>僧总指 <lb ed="X" n="0425b20"/><lb ed="R041" n="0096a05"/>数类下自有文此不廣叙。</p> <lb ed="X" n="0425b21"/><lb ed="R041" n="0096a06"/><p xml:id="pX26p0425b2101">【疏】三宝等者彰归敬意也<persName>佛</persName>法众僧如世金玉可贵 <lb ed="X" n="0425b22"/><lb ed="R041" n="0096a07"/>可褈说名为宝唯愿三宝以悲智力加护于我见示 <lb ed="X" n="0425b23"/><lb ed="R041" n="0096a08"/>愍念幸无遗弃今欲赞释般若真文愿法久住利济 <lb ed="X" n="0425b24"/><lb ed="R041" n="0096a09"/>含识故金刚顶瑜伽经云皈依<persName>佛</persName>者即得诸<persName>佛</persName>五方 <pb ed="X" xml:id="X26.0519.0425c" n="0425c"/> <lb ed="X" n="0425c01"/><lb ed="R041" n="0096a10"/>菩萨幷诸眷属皆来加护皈依法者即得帝释幷诸 <lb ed="X" n="0425c02"/><lb ed="R041" n="0096a11"/>眷属四天王等皆来加护皈依僧者即得色究竟天 <lb ed="X" n="0425c03"/><lb ed="R041" n="0096a12"/><name role="" type="person">五净居天</name>幷诸眷属皆来加护由三宝力善愿皆成 <lb ed="X" n="0425c04"/><lb ed="R041" n="0096a13"/>诸恶不生故今归敬希加护我造疏释经心通妙理 <lb ed="X" n="0425c05"/><lb ed="R041" n="0096a14"/>语巧身安。</p> <lb ed="X" n="0425c06"/><lb ed="R041" n="0096a15"/><p xml:id="pX26p0425c0601">【疏】<g ref="#CB15470">粤</g>真理湛寂迥出有无之表者<g ref="#CB15470">粤</g>者辞也发语之 <lb ed="X" n="0425c07"/><lb ed="R041" n="0096a16"/>端入文之辞藻也迥者孤也独也表者外也真理体 <lb ed="X" n="0425c08"/><lb ed="R041" n="0096a17"/>妙澄湛不动凝寂離喧迥然独出有无法之外也。</p> <lb ed="X" n="0425c09"/><lb ed="R041" n="0096a18"/><p xml:id="pX26p0425c0901">【疏】智镜澄照洞鉴性相之源者镜者鉴照之義性相 <lb ed="X" n="0425c10"/><lb ed="R041" n="0096b01"/>之源者水本曰源生流派故法亦如是约其根本以 <lb ed="X" n="0425c11"/><lb ed="R041" n="0096b02"/>性为源生一切法无量義经云義无量者从一法生 <lb ed="X" n="0425c12"/><lb ed="R041" n="0096b03"/>其一法者所谓真如从彼出生一切法故若约其末 <lb ed="X" n="0425c13"/><lb ed="R041" n="0096b04"/>以相为源生一切法谓第八识含持诸法三性种子 <lb ed="X" n="0425c14"/><lb ed="R041" n="0096b05"/>辗转变现无量差别色心之法乃至<persName>佛</persName>果无漏第八 <lb ed="X" n="0425c15"/><lb ed="R041" n="0096b06"/>持无漏种辗转变现无量差别淸净之法故一切法 <lb ed="X" n="0425c16"/><lb ed="R041" n="0096b07"/>性相为源<persName>佛</persName>果四智犹如明镜澄净遍照洞达明鉴 <lb ed="X" n="0425c17"/><lb ed="R041" n="0096b08"/>性相本源善恶因果无量差别故疏云尔。</p> <lb ed="X" n="0425c18"/><lb ed="R041" n="0096b09"/><p xml:id="pX26p0425c1801">【疏】德海扬波汩淸流于尘刹者此法喩合明从于德 <lb ed="X" n="0425c19"/><lb ed="R041" n="0096b10"/>海现他化身也德海者真理湛然无为之德智镜澄 <lb ed="X" n="0425c20"/><lb ed="R041" n="0096b11"/>照有为之德此之二德深廣无穷犹如大海扬者击 <lb ed="X" n="0425c21"/><lb ed="R041" n="0096b12"/>也汩<note place="inline">音骨没也又于笔切汲也今取後呼</note>尘刹者微尘刹土世界多義 <lb ed="X" n="0425c22"/><lb ed="R041" n="0096b13"/>世间大海风所击扬起于波浪淸泉流派遍诸川泽 <lb ed="X" n="0425c23"/><lb ed="R041" n="0096b14"/>益济黎元<persName>如来</persName>亦尔德海幽深廣无边际由本愿力 <lb ed="X" n="0425c24"/><lb ed="R041" n="0096b15"/>悲智相应击于德海起他化波汲引妙用化相淸流 <pb ed="X" xml:id="X26.0519.0426a" n="0426a"/> <lb ed="X" n="0426a01"/><lb ed="R041" n="0096b16"/>他受用身遍诸净刹变化<persName>佛</persName>身遍净秽刹随应利乐 <lb ed="X" n="0426a02"/><lb ed="R041" n="0096b17"/>凡圣有情故唯识第十云他受用身而依自土谓平 <lb ed="X" n="0426a03"/><lb ed="R041" n="0096b18"/>等智大慈悲力由昔所修利他无漏纯净<persName>佛</persName>土因缘 <lb ed="X" n="0426a04"/><lb ed="R041" n="0097a01"/>成熟随住十地菩萨所宜变为净土或小或大或劣 <lb ed="X" n="0426a05"/><lb ed="R041" n="0097a02"/>或勝前後改转他受用身依之而住能依身量亦无 <lb ed="X" n="0426a06"/><lb ed="R041" n="0097a03"/>定限若变化身依变化土谓成事智大慈悲力由昔 <lb ed="X" n="0426a07"/><lb ed="R041" n="0097a04"/>所修利他无漏净秽<persName>佛</persName>土因缘成熟随未登地有情 <lb ed="X" n="0426a08"/><lb ed="R041" n="0097a05"/>所宜变为<persName>佛</persName>土或净或秽或大或小前後改转<persName>佛</persName>变 <lb ed="X" n="0426a09"/><lb ed="R041" n="0097a06"/>化身依之而住能依身量亦无定限。</p> <lb ed="X" n="0426a10"/><lb ed="R041" n="0097a07"/><p xml:id="pX26p0426a1001">【疏】牟尼大圣故现迹于王宫者梵语牟尼此云寂默 <lb ed="X" n="0426a11"/><lb ed="R041" n="0097a08"/>所证真理体性寂静離烦恼喧故名寂默圣者正也 <lb ed="X" n="0426a12"/><lb ed="R041" n="0097a09"/>以无漏智正合理故三乘见谛皆名圣人其二乘者 <lb ed="X" n="0426a13"/><lb ed="R041" n="0097a10"/>圣而非大十地菩萨大而未圆今明<persName>佛</persName>果廣大圆满 <lb ed="X" n="0426a14"/><lb ed="R041" n="0097a11"/>故名大圣大圣释迦证寂默理故云牟尼大圣故者 <lb ed="X" n="0426a15"/><lb ed="R041" n="0097a12"/>所以義由前德海扬波汩淸流于尘刹遂有释迦牟 <lb ed="X" n="0426a16"/><lb ed="R041" n="0097a13"/>尼大圣所以示现权迹生于王宫此属<name role="" type="person">迦毘罗</name>城净 <lb ed="X" n="0426a17"/><lb ed="R041" n="0097a14"/>饭王宫也故本行悲华经等说护明菩萨居<name role="" type="person">兜率天</name> <lb ed="X" n="0426a18"/><lb ed="R041" n="0097a15"/>从彼天没七月十五日乘日轮御白象入摩耶腹示 <lb ed="X" n="0426a19"/><lb ed="R041" n="0097a16"/>同凡夫十月处胎四月八日降生七岁作婴儿八年 <lb ed="X" n="0426a20"/><lb ed="R041" n="0097a17"/>为童子四年学五明论十年受欲乐二十九岁出家 <lb ed="X" n="0426a21"/><lb ed="R041" n="0097a18"/>在于雪山六年修苦行三十五岁成<persName>等正觉</persName>四十五 <lb ed="X" n="0426a22"/><lb ed="R041" n="0097b01"/>年住世说法金光明说释迦牟尼<persName>佛</persName>寿八十岁。</p> <lb ed="X" n="0426a23"/><lb ed="R041" n="0097b02"/><p xml:id="pX26p0426a2301">【疏】从无生而生则生无所生者此显<persName>如来</persName>现身之相 <lb ed="X" n="0426a24"/><lb ed="R041" n="0097b03"/>也无生者淸净法身凝然常住本无生灭名曰无生 <pb ed="X" xml:id="X26.0519.0426b" n="0426b"/> <lb ed="X" n="0426b01"/><lb ed="R041" n="0097b04"/>圆满报身不断常住而无一期生灭之相名曰无生 <lb ed="X" n="0426b02"/><lb ed="R041" n="0097b05"/>从于法报无生真<persName>佛</persName>而生他化应物权身此则真<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0426b03"/><lb ed="R041" n="0097b06"/>生彼无所生他化权身也或可唯从无生真理而生 <lb ed="X" n="0426b04"/><lb ed="R041" n="0097b07"/>他化则真如理生彼无所生他化也故下经云一切 <lb ed="X" n="0426b05"/><lb ed="R041" n="0097b08"/>诸<persName>佛</persName>于般若中生般若中化般若中灭而实诸<persName>佛</persName>生 <lb ed="X" n="0426b06"/><lb ed="R041" n="0097b09"/>无所生化无所化灭无所灭其疏释云实相般若无 <lb ed="X" n="0426b07"/><lb ed="R041" n="0097b10"/>生化灭诸<persName>佛</persName>化现圆应十方于般若中示生示化示 <lb ed="X" n="0426b08"/><lb ed="R041" n="0097b11"/>灭即王宫生转法轮化双林後灭也。</p> <lb ed="X" n="0426b09"/><lb ed="R041" n="0097b12"/><p xml:id="pX26p0426b0901">【疏】演无说之说则说无所说者此显<persName>如来</persName>说法之相 <lb ed="X" n="0426b10"/><lb ed="R041" n="0097b13"/>也诸法体性本離言诠名为无说一切诸法性離言 <lb ed="X" n="0426b11"/><lb ed="R041" n="0097b14"/>故<persName>如来</persName>方便令人晓解遂于无名相法中强以名相 <lb ed="X" n="0426b12"/><lb ed="R041" n="0097b15"/>方便显示名为之说此则以其名相开示说彼无所 <lb ed="X" n="0426b13"/><lb ed="R041" n="0097b16"/>说法故下经云<persName>佛</persName>未出前无三界名无善恶果报六 <lb ed="X" n="0426b14"/><lb ed="R041" n="0097b17"/>趣名字诸<persName>佛</persName>出现为有情故说于三界六趣染净无 <lb ed="X" n="0426b15"/><lb ed="R041" n="0097b18"/>量名字也。</p> <lb ed="X" n="0426b16"/><lb ed="R041" n="0098a01"/><p xml:id="pX26p0426b1601">【疏】动而寂若淸月陵空者动谓权身寂谓真身若者 <lb ed="X" n="0426b17"/><lb ed="R041" n="0098a02"/>如也陵者陞也如淸月非空影随水器月体陞空喩 <lb ed="X" n="0426b18"/><lb ed="R041" n="0098a03"/>于真<persName>佛</persName>而居净土月影千差喩于权身随機有异影 <lb ed="X" n="0426b19"/><lb ed="R041" n="0098a04"/>離月无亦非即月真<persName>佛</persName>是体权身是用用離体无亦 <lb ed="X" n="0426b20"/><lb ed="R041" n="0098a05"/>非即体器喩众生根性差别水喩众生信等善根器 <lb ed="X" n="0426b21"/><lb ed="R041" n="0098a06"/>全水淸月影便现器破水浊月影便沉众生根熟心 <lb ed="X" n="0426b22"/><lb ed="R041" n="0098a07"/>水澄淸身器圆净<persName>佛</persName>现权身而利益之若根未熟心 <lb ed="X" n="0426b23"/><lb ed="R041" n="0098a08"/>水浑浊破器非根<persName>佛</persName>不现身如影沉隐月体圆而陞 <lb ed="X" n="0426b24"/><lb ed="R041" n="0098a09"/>空月影异而任器真<persName>佛</persName>寂而端居体无有异权身动 <pb ed="X" xml:id="X26.0519.0426c" n="0426c"/> <lb ed="X" n="0426c01"/><lb ed="R041" n="0098a10"/>而随器用有千差总此意云由前德海扬波汩淸流 <lb ed="X" n="0426c02"/><lb ed="R041" n="0098a11"/>于尘刹牟尼大圣故现迹于王宫从无生而生则生 <lb ed="X" n="0426c03"/><lb ed="R041" n="0098a12"/>无所生诸如是等动而寂若淸月陵空。</p> <lb ed="X" n="0426c04"/><lb ed="R041" n="0098a13"/><p xml:id="pX26p0426c0401">【疏】语而默等摩尼照物者语谓他化权身说法默谓 <lb ed="X" n="0426c05"/><lb ed="R041" n="0098a14"/>法报真<persName>佛</persName>无言也等者齐等相似之義摩尼者如意 <lb ed="X" n="0426c06"/><lb ed="R041" n="0098a15"/>珠也<persName>佛</persName>似彼珠默而利物摩尼莹而无思流光照物 <lb ed="X" n="0426c07"/><lb ed="R041" n="0098a16"/>真<persName>佛</persName>默而无说现身有语应器宣扬法利含识总此 <lb ed="X" n="0426c08"/><lb ed="R041" n="0098a17"/>意云由前德海扬波汩淸流于尘刹牟尼大圣故现 <lb ed="X" n="0426c09"/><lb ed="R041" n="0098a18"/>迹于王宫演无说之说则说无所说诸如是等语而 <lb ed="X" n="0426c10"/><lb ed="R041" n="0098b01"/>默等摩尼照物。</p> <lb ed="X" n="0426c11"/><lb ed="R041" n="0098b02"/><p xml:id="pX26p0426c1101">【疏】所以者承前起後之词由前德海扬波现身说法 <lb ed="X" n="0426c12"/><lb ed="R041" n="0098b03"/>義故所以<persName>如来</persName>在昔居于鹫峰集众说法也于造疏 <lb ed="X" n="0426c13"/><lb ed="R041" n="0098b04"/>时指说经时名为在昔具正梵语佶栗陀罗矩咤此 <lb ed="X" n="0426c14"/><lb ed="R041" n="0098b05"/>云鹫峰亦名鹫台既栖鹫鸟又类高台故以为名住 <lb ed="X" n="0426c15"/><lb ed="R041" n="0098b06"/>定者安住定中兴悲现通集众也如下经云入大寂 <lb ed="X" n="0426c16"/><lb ed="R041" n="0098b07"/>静妙三摩地梵语三摩地此云等持定之异名離于 <lb ed="X" n="0426c17"/><lb ed="R041" n="0098b08"/>沉掉平等持心专注一境故名等持显功能勝故名 <lb ed="X" n="0426c18"/><lb ed="R041" n="0098b09"/>为妙入大寂静妙等持中有其二意一者兴悲欲利 <lb ed="X" n="0426c19"/><lb ed="R041" n="0098b10"/>有情二者现通光驰聚日驰者奔驰迅速之貌<persName>佛</persName>光 <lb ed="X" n="0426c20"/><lb ed="R041" n="0098b11"/>迅发犹如聚日若唯一日足以为明多日聚之明盛 <lb ed="X" n="0426c21"/><lb ed="R041" n="0098b12"/>至极也放光意者集有缘众来听法故故下文云<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0426c22"/><lb ed="R041" n="0098b13"/>身毛孔放大光明普照十方恒沙<persName>佛</persName>土复放无量阿 <lb ed="X" n="0426c23"/><lb ed="R041" n="0098b14"/>僧祇光其光杂色一一光中现宝莲花乃至十方菩 <lb ed="X" n="0426c24"/><lb ed="R041" n="0098b15"/>萨皆来至此。</p> <pb ed="X" xml:id="X26.0519.0427a" n="0427a"/> <lb ed="X" n="0427a01"/><lb ed="R041" n="0098b16"/><p xml:id="pX26p0427a0101">【疏】波斯匿等者梵语钵剌犀那恃特王此云勝军王 <lb ed="X" n="0427a02"/><lb ed="R041" n="0098b17"/>旧云波斯匿王讹也等者等馀国王及诸凡圣一切 <lb ed="X" n="0427a03"/><lb ed="R041" n="0098b18"/>大众争趋法会如雾竞集繁盛至甚有类烟凝。</p> <lb ed="X" n="0427a04"/><lb ed="R041" n="0099a01"/><p xml:id="pX26p0427a0401">【疏】乱坠天花坦夷巖谷者坦犹平也夷者等也所散 <lb ed="X" n="0427a05"/><lb ed="R041" n="0099a02"/>天花缤纷乱坠高巖下谷由华覆之坦然平等无高 <lb ed="X" n="0427a06"/><lb ed="R041" n="0099a03"/>下相显<persName>佛</persName>所说平等法故以花供养表闻法<anchor xml:id="nkr_note_add_0427a0601" n="0427a0601"/><anchor xml:id="beg0427a0601" n="0427a0601"/>已<anchor xml:id="end0427a0601"/>修因 <lb ed="X" n="0427a07"/><lb ed="R041" n="0099a04"/>行华结菩提果即下文云欲界诸天雨众妙花色界 <lb ed="X" n="0427a08"/><lb ed="R041" n="0099a05"/>诸天亦雨天花时无色界雨诸香花香如须弥华如 <lb ed="X" n="0427a09"/><lb ed="R041" n="0099a06"/>车轮如雲而下遍覆大众又云十方菩萨皆来至此 <lb ed="X" n="0427a10"/><lb ed="R041" n="0099a07"/>持种种香散种种花作无量音乐供养<persName>如来</persName>。</p> <lb ed="X" n="0427a11"/><lb ed="R041" n="0099a08"/><p xml:id="pX26p0427a1101">【疏】遂得至法雨者此显说经利益之事也遂得者承 <lb ed="X" n="0427a12"/><lb ed="R041" n="0099a09"/>前起後之词由前众集機熟缘和愿闻妙法<persName>如来</persName>慈 <lb ed="X" n="0427a13"/><lb ed="R041" n="0099a10"/>悲应機为说闻者获益故言遂得等也净土等者<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0427a14"/><lb ed="R041" n="0099a11"/>住灵山随機见异若大菩萨见<persName>佛</persName>报身而居净土若 <lb ed="X" n="0427a15"/><lb ed="R041" n="0099a12"/>小菩萨二乘等众见<persName>佛</persName>化身居净秽土由<persName>佛</persName>身土一 <lb ed="X" n="0427a16"/><lb ed="R041" n="0099a13"/>处见异报化双彰净秽双显故然也雲有二義一能 <lb ed="X" n="0427a17"/><lb ed="R041" n="0099a14"/>荫覆二能出雨润益草木慈心如雲荫覆有缘施妙 <lb ed="X" n="0427a18"/><lb ed="R041" n="0099a15"/>法雨润益时機如雲密而弥佈非猝暴雲也由此三 <lb ed="X" n="0427a19"/><lb ed="R041" n="0099a16"/>乘若凡若圣皆霑润益生长善根及得果证故下经 <lb ed="X" n="0427a20"/><lb ed="R041" n="0099a17"/>中说观<persName>如来</persName>品时无量大众得法眼净说菩萨行品 <lb ed="X" n="0427a21"/><lb ed="R041" n="0099a18"/>时无量人天大众得伏忍空无生忍一地二地乃至 <lb ed="X" n="0427a22"/><lb ed="R041" n="0099b01"/>十地无量菩萨得一生補处乃至奉持品中皆有悟 <lb ed="X" n="0427a23"/><lb ed="R041" n="0099b02"/>证得道非一。</p> <lb ed="X" n="0427a24"/><lb ed="R041" n="0099b03"/><p xml:id="pX26p0427a2401">【疏】宗陈护国者有内护外护内护者教示菩萨护<persName>佛</persName> <pb ed="X" xml:id="X26.0519.0427b" n="0427b"/> <lb ed="X" n="0427b01"/><lb ed="R041" n="0099b04"/>果护十地行护化众生外护者示诸王等护国土护 <lb ed="X" n="0427b02"/><lb ed="R041" n="0099b05"/>自身护人民遣诸灾难国泰人安此内外护皆是经 <lb ed="X" n="0427b03"/><lb ed="R041" n="0099b06"/>宗所明之義故云宗陈护国于二护中观<persName>如来</persName>品理 <lb ed="X" n="0427b04"/><lb ed="R041" n="0099b07"/>事双彰于此理事包总摄括始终之位境智俱寂行 <lb ed="X" n="0427b05"/><lb ed="R041" n="0099b08"/>相云何此品所明观照般若是事是智实相般若是 <lb ed="X" n="0427b06"/><lb ed="R041" n="0099b09"/>理是境泯相观性名境智俱寂下云圣智现前最初 <lb ed="X" n="0427b07"/><lb ed="R041" n="0099b10"/>一念具足八万四千波罗蜜多名欢喜地此名为始 <lb ed="X" n="0427b08"/><lb ed="R041" n="0099b11"/>无漏圣智初证理故又云体相平等名一切智智此 <lb ed="X" n="0427b09"/><lb ed="R041" n="0099b12"/>是<persName>佛</persName>果故名为终馀五忍等取下文意略叙大義随 <lb ed="X" n="0427b10"/><lb ed="R041" n="0099b13"/>文可知。</p> <lb ed="X" n="0427b11"/><lb ed="R041" n="0099b14"/><p xml:id="pX26p0427b1101">【疏】华彰令德力现难思者令字去声善也不思议品 <lb ed="X" n="0427b12"/><lb ed="R041" n="0099b15"/>中大众散花彰于般若善妙之德<persName>如来</persName>神力变现难 <lb ed="X" n="0427b13"/><lb ed="R041" n="0099b16"/>思之事表于般若神功叵测谓一花入无量华无量 <lb ed="X" n="0427b14"/><lb ed="R041" n="0099b17"/>华入一花等也。</p> <lb ed="X" n="0427b15"/><lb ed="R041" n="0099b18"/><p xml:id="pX26p0427b1501">【疏】十三法师者三贤十地持经菩萨也师有彼法名 <lb ed="X" n="0427b16"/><lb ed="R041" n="0100a01"/>为法师法即是师名为法师昭昭炅炅者明盛之貌 <lb ed="X" n="0427b17"/><lb ed="R041" n="0100a02"/>也氛与芬同呼氛侵妖气也寰区者宇宙也帝王所 <lb ed="X" n="0427b18"/><lb ed="R041" n="0100a03"/>统普天之下封疆宽廣谓之寰区总此意云十三法 <lb ed="X" n="0427b19"/><lb ed="R041" n="0100a04"/>师奉持般若其文昭昭明显易晓如观指掌之内也 <lb ed="X" n="0427b20"/><lb ed="R041" n="0100a05"/>由于般若威德力故七难气侵妖气息灭般若威光 <lb ed="X" n="0427b21"/><lb ed="R041" n="0100a06"/>炅炅照明静于寰区之内也故奉持品云从初习忍 <lb ed="X" n="0427b22"/><lb ed="R041" n="0100a07"/>至金刚定如法修行十三观门皆为法师依持建立 <lb ed="X" n="0427b23"/><lb ed="R041" n="0100a08"/>又云若七难起一切国王为除难故受持解说般若 <lb ed="X" n="0427b24"/><lb ed="R041" n="0100a09"/>波罗蜜多七难即灭国土安乐。</p> <pb ed="X" xml:id="X26.0519.0427c" n="0427c"/> <lb ed="X" n="0427c01"/><lb ed="R041" n="0100a10"/><p xml:id="pX26p0427c0101">【疏】恐季葉等者季者末也禾熟结子秋末之象也又 <lb ed="X" n="0427c02"/><lb ed="R041" n="0100a11"/>季者昆季也兄弟枝葉子孙相继名为季葉<persName>佛</persName>说般 <lb ed="X" n="0427c03"/><lb ed="R041" n="0100a12"/>若利益当时然恐末世遗法之中王臣四众子孙枝 <lb ed="X" n="0427c04"/><lb ed="R041" n="0100a13"/>葉渐渐凋残致令法灭国土灾兴是故永言垂诫付 <lb ed="X" n="0427c05"/><lb ed="R041" n="0100a14"/>嘱国王令诸王等建立<persName>佛</persName>法护国安民如嘱累品学 <lb ed="X" n="0427c06"/><lb ed="R041" n="0100a15"/>者叙之。</p> <lb ed="X" n="0427c07"/><lb ed="R041" n="0100a16"/><p xml:id="pX26p0427c0701">【疏】若非等者歎<persName>佛</persName>说法能灭苦集也衢者路也生死 <lb ed="X" n="0427c08"/><lb ed="R041" n="0100a17"/>苦果有情依此往返三界昏迷遊历名曰昏衢窒者 <lb ed="X" n="0427c09"/><lb ed="R041" n="0100a18"/>灭也欲与欲同贪爱名欲即是惑障亦摄所知障及 <lb ed="X" n="0427c10"/><lb ed="R041" n="0100b01"/>所发业皆是苦因集谛摄故爱欲过重疏偏言之故 <lb ed="X" n="0427c11"/><lb ed="R041" n="0100b02"/>法花云诸苦所因贪欲为本若灭贪欲无所依止爱 <lb ed="X" n="0427c12"/><lb ed="R041" n="0100b03"/>欲有四故言诸也瑜伽五十五云现有爱云何谓于 <lb ed="X" n="0427c13"/><lb ed="R041" n="0100b04"/>自体瞻视藏护後有爱云何谓求当来自体差别贪 <lb ed="X" n="0427c14"/><lb ed="R041" n="0100b05"/>喜俱行爱云何谓于现前色等五境起贪著爱彼彼 <lb ed="X" n="0427c15"/><lb ed="R041" n="0100b06"/>喜乐爱云何谓于未得可爱色等起希望爱总此意 <lb ed="X" n="0427c16"/><lb ed="R041" n="0100b07"/>云若非<persName>如来</persName>大明作照说法开迷何以能破生死苦 <lb ed="X" n="0427c17"/><lb ed="R041" n="0100b08"/>果昏衢者矣若非<persName>如来</persName>大振法音何以能灭生死苦 <lb ed="X" n="0427c18"/><lb ed="R041" n="0100b09"/>因诸欲者矣。</p> <lb ed="X" n="0427c19"/><lb ed="R041" n="0100b10"/><p xml:id="pX26p0427c1901">【疏】皇唐八葉者一高祖二太宗三高宗四中宗五睿 <lb ed="X" n="0427c20"/><lb ed="R041" n="0100b11"/>宗六玄宗七肃宗八代宗金枝玉葉子孙相继代宗 <lb ed="X" n="0427c21"/><lb ed="R041" n="0100b12"/>第八也造者化也玄者圣也垠者<note place="inline">语斤切</note>界也先帝上 <lb ed="X" n="0427c22"/><lb ed="R041" n="0100b13"/>陞今帝再造子育生灵圣德圣化无穷疆界法令正 <lb ed="X" n="0427c23"/><lb ed="R041" n="0100b14"/>而无曲刑宪淸而有截截者剪也齐如剪纸矣。</p> <lb ed="X" n="0427c24"/><lb ed="R041" n="0100b15"/><p xml:id="pX26p0427c2401">【疏】张坠网震颓纲者震者擧也颓者坠下也纲者网 <pb ed="X" xml:id="X26.0519.0428a" n="0428a"/> <lb ed="X" n="0428a01"/><lb ed="R041" n="0100b16"/>之总索也欲张坠网先擧总索众网皆张自古不行 <lb ed="X" n="0428a02"/><lb ed="R041" n="0100b17"/>之事犹如坠网代宗治化擧而行之有似重张坠网 <lb ed="X" n="0428a03"/><lb ed="R041" n="0100b18"/>再擧颓纲也重张再擧其意者何驱黔庶于福寿之 <lb ed="X" n="0428a04"/><lb ed="R041" n="0101a01"/>场导苍生于无为之宅黔者<note place="inline">琴剑二音</note>黑黄色也黑黄等 <lb ed="X" n="0428a05"/><lb ed="R041" n="0101a02"/>类众庶人民谓之黔庶福寿之场者之是语助也场 <lb ed="X" n="0428a06"/><lb ed="R041" n="0101a03"/>者处所依止之義一切庶民皆依福德寿命而住福 <lb ed="X" n="0428a07"/><lb ed="R041" n="0101a04"/>寿如场名福寿场今之主上以德化民令于万姓勤 <lb ed="X" n="0428a08"/><lb ed="R041" n="0101a05"/>修福寿言含紧切之意有似驱物上场故疏云尔苍 <lb ed="X" n="0428a09"/><lb ed="R041" n="0101a06"/>生者生灵之类似于苍草谓之苍生无为之宅者之 <lb ed="X" n="0428a10"/><lb ed="R041" n="0101a07"/>亦语助也为者作也真理凝然无造作故名曰无为 <lb ed="X" n="0428a11"/><lb ed="R041" n="0101a08"/>宅者依止居处之義如人舍宅外障风雨内去毒虫 <lb ed="X" n="0428a12"/><lb ed="R041" n="0101a09"/>居之安稳若有证得无为理者外障六尘风雨内去 <lb ed="X" n="0428a13"/><lb ed="R041" n="0101a10"/>三毒诸虫处之安稳无为如宅名无为宅今之主上 <lb ed="X" n="0428a14"/><lb ed="R041" n="0101a11"/>以德化民导引生灵渐入圣境安乐之处故疏云尔。</p> <lb ed="X" n="0428a15"/><lb ed="R041" n="0101a12"/><p xml:id="pX26p0428a1501">【疏】廣运明德者国语云廣运百里东西为廣南北为 <lb ed="X" n="0428a16"/><lb ed="R041" n="0101a13"/>运意叙仁君廣运聪明圣德光显发扬<persName>佛</persName>法圣旨乃 <lb ed="X" n="0428a17"/><lb ed="R041" n="0101a14"/>诏不空三藏重译仁王经也。</p> <lb ed="X" n="0428a18"/><lb ed="R041" n="0101a15"/><p xml:id="pX26p0428a1801">【疏】三藏言善两方者不空三藏善解西天此土两方 <lb ed="X" n="0428a19"/><lb ed="R041" n="0101a16"/>之言也三密者谓即三业说法语密现通等为身密 <lb ed="X" n="0428a20"/><lb ed="R041" n="0101a17"/>入定等为意密<persName>如来</persName>三业隐秘难知故名三密不空 <lb ed="X" n="0428a21"/><lb ed="R041" n="0101a18"/>三藏独善持咒秘密法门故云教传三密。</p> <lb ed="X" n="0428a22"/><lb ed="R041" n="0101b01"/><p xml:id="pX26p0428a2201">【疏】龙宫演奥<g ref="#CB15035">邃</g>旨闻天者以其天子有龙威之德从 <lb ed="X" n="0428a23"/><lb ed="R041" n="0101b02"/>喩名龙彼所居宫故名龙宫此指大明宫译仁王经 <lb ed="X" n="0428a24"/><lb ed="R041" n="0101b03"/>处也于此龙宫演奥梵语译成华言以显此经幽邃 <pb ed="X" xml:id="X26.0519.0428b" n="0428b"/> <lb ed="X" n="0428b01"/><lb ed="R041" n="0101b04"/>妙旨闻奏天庭也。</p> <lb ed="X" n="0428b02"/><lb ed="R041" n="0101b05"/><p xml:id="pX26p0428b0201">【疏】<persName>佛</persName>日再中者昔鲁阳公共韩遘战午时为期鲁阳 <lb ed="X" n="0428b03"/><lb ed="R041" n="0101b06"/>公午後方至韩公责之鲁阳公以戈挥日却令正午 <lb ed="X" n="0428b04"/><lb ed="R041" n="0101b07"/><persName>如来</persName>在世<persName>佛</persName>法炽盛犹日正中<persName>佛</persName>灭度後教法渐微 <lb ed="X" n="0428b05"/><lb ed="R041" n="0101b08"/>如午後日今由翻经闻奏王臣钦尙<persName>佛</persName>法增辉似<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0428b06"/><lb ed="R041" n="0101b09"/>在世教法炽盛故云<persName>佛</persName>日再中真风永扇者尔雅中 <lb ed="X" n="0428b07"/><lb ed="R041" n="0101b10"/>说东为谷风南为凯风西为泰风北为凉风草木稼 <lb ed="X" n="0428b08"/><lb ed="R041" n="0101b11"/>穑如次四时谷风生之凯风长之泰风结实凉风调 <lb ed="X" n="0428b09"/><lb ed="R041" n="0101b12"/>熟今明<persName>佛</persName>法简异世俗名为真风一切众生未生善 <lb ed="X" n="0428b10"/><lb ed="R041" n="0101b13"/>根扇之令生<anchor xml:id="nkr_note_add_0428b1001" n="0428b1001"/><anchor xml:id="beg0428b1001" n="0428b1001"/>已<anchor xml:id="end0428b1001"/>生善根扇之令长<anchor xml:id="nkr_note_add_0428b1002" n="0428b1002"/><anchor xml:id="beg0428b1002" n="0428b1002"/>已<anchor xml:id="end0428b1002"/>增长者扇令趣 <lb ed="X" n="0428b11"/><lb ed="R041" n="0101b14"/>果<anchor xml:id="nkr_note_add_0428b1101" n="0428b1101"/><anchor xml:id="beg0428b1101" n="0428b1101"/>已<anchor xml:id="end0428b1101"/>趣果者扇令圆满长时不息故云真风永扇。</p> <lb ed="X" n="0428b12"/><lb ed="R041" n="0101b15"/><p xml:id="pX26p0428b1201">【疏】学孤先哲者学而无友名曰学孤孤无先哲指训 <lb ed="X" n="0428b13"/><lb ed="R041" n="0101b16"/>也以其学孤少见少闻凡事鄙陋点汚释子淸净缁 <lb ed="X" n="0428b14"/><lb ed="R041" n="0101b17"/>流叨接者叨滥接承次也膺者当也亲也文意可知。</p> <lb ed="X" n="0428b15"/><lb ed="R041" n="0101b18"/><p xml:id="pX26p0428b1501">【疏】幸扬天阙者尔雅云幸谓非分而得自唯无德非 <lb ed="X" n="0428b16"/><lb ed="R041" n="0102a01"/>分擧扬在于天子阙廷也宸者天子所居室也避席 <lb ed="X" n="0428b17"/><lb ed="R041" n="0102a02"/>者从座而起也总此意云幸得擧扬在于天阙亲奉 <lb ed="X" n="0428b18"/><lb ed="R041" n="0102a03"/>德音令于大明宫内南桃园中修述義疏赞演新经 <lb ed="X" n="0428b19"/><lb ed="R041" n="0102a04"/>实谓宸中出光而垂曲照王意亲切不容避席退让 <lb ed="X" n="0428b20"/><lb ed="R041" n="0102a05"/>也。</p> <lb ed="X" n="0428b21"/><lb ed="R041" n="0102a06"/><p xml:id="pX26p0428b2101">【疏】窃玄珠者玄妙宝珠喩于圣教涅槃经云诸行无 <lb ed="X" n="0428b22"/><lb ed="R041" n="0102a07"/>常是生灭法名如意珠法花亦云解髻上之明珠贝 <lb ed="X" n="0428b23"/><lb ed="R041" n="0102a08"/>葉者经也天竺以经书之贝多树葉故以为名私窃 <lb ed="X" n="0428b24"/><lb ed="R041" n="0102a09"/>取彼教義玄珠释此贝葉自唯寡学唯但增益惭耻 <pb ed="X" xml:id="X26.0519.0428c" n="0428c"/> <lb ed="X" n="0428c01"/><lb ed="R041" n="0102a10"/>兢惶也捧白璧于丹墀者国史云卞和者楚人也于 <lb ed="X" n="0428c02"/><lb ed="R041" n="0102a11"/>荆山得玉璞献楚厉王王使相者看之不别曰石也 <lb ed="X" n="0428c03"/><lb ed="R041" n="0102a12"/>厉王以和为慢遂刖其左足厉王崩武王立和又献 <lb ed="X" n="0428c04"/><lb ed="R041" n="0102a13"/>之武王使相者看之还不别曰石也武王以和为慢 <lb ed="X" n="0428c05"/><lb ed="R041" n="0102a14"/>刖其右足武王崩文王立和乃抱玉璞哭于荆山之 <lb ed="X" n="0428c06"/><lb ed="R041" n="0102a15"/>前文王召之问曰刖足者众何独怨乎和曰臣不敢 <lb ed="X" n="0428c07"/><lb ed="R041" n="0102a16"/>恨于刖足所恨真玉以为石忠士以为慢所以悲耳 <lb ed="X" n="0428c08"/><lb ed="R041" n="0102a17"/>文王乃使人剖其璞果得真玉文王曰昔乎先君而 <lb ed="X" n="0428c09"/><lb ed="R041" n="0102a18"/>难剖石而易刖足失之何甚乃谢于和而重赏之丹 <lb ed="X" n="0428c10"/><lb ed="R041" n="0102b01"/>墀者往古天子阶墀以丹漆之谓之丹墀寧勝报效 <lb ed="X" n="0428c11"/><lb ed="R041" n="0102b02"/>者力小不任名曰寧勝贺酬恩德名曰报效总此意 <lb ed="X" n="0428c12"/><lb ed="R041" n="0102b03"/>云亲奉德音宸光曲照如斯恩泽难以酬之若如卞 <lb ed="X" n="0428c13"/><lb ed="R041" n="0102b04"/>和心怀忠孝刖足不辞捧彼白璧诣此丹墀奉献仁 <lb ed="X" n="0428c14"/><lb ed="R041" n="0102b05"/>君不任报德矣。</p> <lb ed="X" n="0428c15"/><lb ed="R041" n="0102b06"/><p xml:id="pX26p0428c1501">【疏】仰酬等者俯者俯也低首之貌课者课虚成疏也 <lb ed="X" n="0428c16"/><lb ed="R041" n="0102b07"/>既者<anchor xml:id="nkr_note_add_0428c1601" n="0428c1601"/><anchor xml:id="beg0428c1601" n="0428c1601"/>已<anchor xml:id="end0428c1601"/>也竭者尽也诚者情也庶者冀也玄造者圣 <lb ed="X" n="0428c17"/><lb ed="R041" n="0102b08"/>化也总此意云仰酬皇泽俯首课疏唯忠唯勤<anchor xml:id="nkr_note_add_0428c1701" n="0428c1701"/><anchor xml:id="beg0428c1701" n="0428c1701"/>已<anchor xml:id="end0428c1701"/>尽 <lb ed="X" n="0428c18"/><lb ed="R041" n="0102b09"/>愚情庶冀昭代永光圣化矣。</p> <lb ed="X" n="0428c19"/><lb ed="R041" n="0102b10"/><p xml:id="pX26p0428c1901">【疏】释经等者仁王护国般若波罗蜜多经者总宏纲 <lb ed="X" n="0428c20"/><lb ed="R041" n="0102b11"/>之极唱旌一部之通名序品第一者镜義类之鸿标 <lb ed="X" n="0428c21"/><lb ed="R041" n="0102b12"/>显异诠之别目。</p> <lb ed="X" n="0428c22"/><lb ed="R041" n="0102b13"/><p xml:id="pX26p0428c2201">【疏】明境智之幽玄者五般若中观照眷属是智馀三 <lb ed="X" n="0428c23"/><lb ed="R041" n="0102b14"/>是境波罗彼岸義是所到境蜜多離到義摄劣从勝 <lb ed="X" n="0428c24"/><lb ed="R041" n="0102b15"/>则能到智若境若智幽深玄妙也。</p> <pb ed="X" xml:id="X26.0519.0429a" n="0429a"/> <lb ed="X" n="0429a01"/><lb ed="R041" n="0102b16"/><p xml:id="pX26p0429a0101">【疏】仁者五常之首者仁義礼智信谓之五常仁居其 <lb ed="X" n="0429a02"/><lb ed="R041" n="0102b17"/>首好生恶杀曰仁知恩报恩曰義长幼恭勤曰礼敏 <lb ed="X" n="0429a03"/><lb ed="R041" n="0102b18"/>达多知曰智立行可依曰信又曰不杀为仁不盗为 <lb ed="X" n="0429a04"/><lb ed="R041" n="0103a01"/>義不乱为礼不婬为智忠实为信由此五行王者以 <lb ed="X" n="0429a05"/><lb ed="R041" n="0103a02"/>之立国君子以之立身不可暂亡谓之常也王者说 <lb ed="X" n="0429a06"/><lb ed="R041" n="0103a03"/>文云德贯三才曰王才之言气天地人三是阴阳之 <lb ed="X" n="0429a07"/><lb ed="R041" n="0103a04"/>秀气也横三为才竖一为德一贯于三故为王也。</p> <lb ed="X" n="0429a08"/><lb ed="R041" n="0103a05"/><p xml:id="pX26p0429a0801">【疏】破识浪之烦笼者有漏心识烦恼相应漂溺有情 <lb ed="X" n="0429a09"/><lb ed="R041" n="0103a06"/>沉生死海故言识浪烦恼拘繫不可出離如笼笼于 <lb ed="X" n="0429a10"/><lb ed="R041" n="0103a07"/>飞禽故言烦笼淸凉之室宅者菩提涅槃離生死之 <lb ed="X" n="0429a11"/><lb ed="R041" n="0103a08"/>热恼自性淸凉众圣所依喩如室宅菩提如室有为 <lb ed="X" n="0429a12"/><lb ed="R041" n="0103a09"/>别故涅槃如宅无为总故。</p> <lb ed="X" n="0429a13"/><lb ed="R041" n="0103a10"/><p xml:id="pX26p0429a1301">【疏】序者由也始也陈教起之因由作法兴之渐始品 <lb ed="X" n="0429a14"/><lb ed="R041" n="0103a11"/>者类也别也区玄旨而异类派幽筌而彙别第者次 <lb ed="X" n="0429a15"/><lb ed="R041" n="0103a12"/>也居也一者极也首也经有八类条贯真宗此品次 <lb ed="X" n="0429a16"/><lb ed="R041" n="0103a13"/>居极首故名序品第一序即是品名为序品或序之 <lb ed="X" n="0429a17"/><lb ed="R041" n="0103a14"/>品名为序品序品即第一名序品第一仁王护国等 <lb ed="X" n="0429a18"/><lb ed="R041" n="0103a15"/>是一部之通名序品第一是此品之别称仁王护国 <lb ed="X" n="0429a19"/><lb ed="R041" n="0103a16"/>般若波罗蜜多经之序品第一依主释也。</p> <lb ed="X" n="0429a20"/><lb ed="R041" n="0103a17"/><p xml:id="pX26p0429a2001">【疏】将解等者门者收摄无拥趣入之義欲释经文须 <lb ed="X" n="0429a21"/><lb ed="R041" n="0103a18"/>知大意凡所解释体義行相有所归著故以四门陈 <lb ed="X" n="0429a22"/><lb ed="R041" n="0103b01"/>述大義收摄一部经文意趣纲要令其学者依此義 <lb ed="X" n="0429a23"/><lb ed="R041" n="0103b02"/>门入解经宗达其理趣然此四门次第意者夫欲释 <lb ed="X" n="0429a24"/><lb ed="R041" n="0103b03"/>经先须知<persName>佛</persName>说经本意为何事故<persName>佛</persName>说此经故有初 <pb ed="X" xml:id="X26.0519.0429b" n="0429b"/> <lb ed="X" n="0429b01"/><lb ed="R041" n="0103b04"/>门叙经起之意既知此经起之所以由为如是如是 <lb ed="X" n="0429b02"/><lb ed="R041" n="0103b05"/>事故此经得起次应总相知一部经根本宗趣体性 <lb ed="X" n="0429b03"/><lb ed="R041" n="0103b06"/>行相故有第二明经宗体宗者崇尊主義圣教所崇 <lb ed="X" n="0429b04"/><lb ed="R041" n="0103b07"/>所尊所主名之为宗此经即以般若为宗旨也令其 <lb ed="X" n="0429b05"/><lb ed="R041" n="0103b08"/>学者知此经中凡所说義皆归般若寂照双彰遣相 <lb ed="X" n="0429b06"/><lb ed="R041" n="0103b09"/>谈性既知此義然未委此经藏乘时会如何收摄被 <lb ed="X" n="0429b07"/><lb ed="R041" n="0103b10"/>何等機故有第三所摄所被显于此经菩萨藏摄廣 <lb ed="X" n="0429b08"/><lb ed="R041" n="0103b11"/>说乃至大乘经也被三乘機如是三门总陈大義<anchor xml:id="nkr_note_add_0429b0801" n="0429b0801"/><anchor xml:id="beg0429b0801" n="0429b0801"/>已<anchor xml:id="end0429b0801"/> <lb ed="X" n="0429b09"/><lb ed="R041" n="0103b12"/>知纲要故第四门科经释義由此四门如是次第。</p> <lb ed="X" n="0429b10"/><lb ed="R041" n="0103b13"/><p xml:id="pX26p0429b1001">【疏】根缘感赴者受法根熟为缘感<persName>佛</persName><persName>佛</persName>起慈悲赴感 <lb ed="X" n="0429b11"/><lb ed="R041" n="0103b14"/>说法所说诸经随其一处一会各对機缘合宜闻者 <lb ed="X" n="0429b12"/><lb ed="R041" n="0103b15"/><persName>佛</persName>有多意令其获益<anchor xml:id="nkr_note_add_0429b1201" n="0429b1201"/><anchor xml:id="beg0429b1201" n="0429b1201"/>已<anchor xml:id="end0429b1201"/>下引经但取大意仔细義理 <lb ed="X" n="0429b13"/><lb ed="R041" n="0103b16"/>至文释之。</p> <lb ed="X" n="0429b14"/><lb ed="R041" n="0103b17"/><p xml:id="pX26p0429b1401">【疏】廣明外护者文云应当受持读诵般若波罗蜜多 <lb ed="X" n="0429b15"/><lb ed="R041" n="0103b18"/>严饰道场置百狮子座请百法师解说此经乃至王 <lb ed="X" n="0429b16"/><lb ed="R041" n="0104a01"/>臣四众听受读诵如法修行灾难即灭。</p> <lb ed="X" n="0429b17"/><lb ed="R041" n="0104a02"/><p xml:id="pX26p0429b1701">【疏】有如等者灵犹神也逮者及也至也诞者育也育 <lb ed="X" n="0429b18"/><lb ed="R041" n="0104a03"/>者长也六義意云有似世人慈母所生从初降质神 <lb ed="X" n="0429b19"/><lb ed="R041" n="0104a04"/>气异常及至长养勝德超群修学资德立仁贤行自 <lb ed="X" n="0429b20"/><lb ed="R041" n="0104a05"/>幼及长次第积德更藉师友同教诲之遂乃立身为 <lb ed="X" n="0429b21"/><lb ed="R041" n="0104a06"/>官极品扬名播美为众所钦般若亦尔。</p> <lb ed="X" n="0429b22"/><lb ed="R041" n="0104a07"/><p xml:id="pX26p0429b2201">【疏】明<persName>佛</persName>母者下引经文虽显般若通为<persName>佛</persName>菩萨母出 <lb ed="X" n="0429b23"/><lb ed="R041" n="0104a08"/>生国王无上法等有多義意然于其中唯取<persName>佛</persName>母之 <lb ed="X" n="0429b24"/><lb ed="R041" n="0104a09"/>義归此初意也。</p> <pb ed="X" xml:id="X26.0519.0429c" n="0429c"/> <lb ed="X" n="0429c01"/><lb ed="R041" n="0104a10"/><p xml:id="pX26p0429c0101">【疏】全身等者涅槃经云诸行无常是生灭法生灭灭 <lb ed="X" n="0429c02"/><lb ed="R041" n="0104a11"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0429c0201" n="0429c0201"/><anchor xml:id="beg0429c0201" n="0429c0201"/>已<anchor xml:id="end0429c0201"/>寂灭为乐雪山童子捨于全身供养夜叉求下半 <lb ed="X" n="0429c03"/><lb ed="R041" n="0104a12"/>偈廣如彼说。</p> <lb ed="X" n="0429c04"/><lb ed="R041" n="0104a13"/><p xml:id="pX26p0429c0401">【疏】外道等者诸国外道种种异见或有一类妄行苦 <lb ed="X" n="0429c05"/><lb ed="R041" n="0104a14"/>行拔发自饿或有一类邪见捨身厌苦投巖或有一 <lb ed="X" n="0429c06"/><lb ed="R041" n="0104a15"/>类五热炙身四边置火头上日炙虽大劬劳徒枉功 <lb ed="X" n="0429c07"/><lb ed="R041" n="0104a16"/>力不能免苦如拘逐块块折转多邪见苦行欲求出 <lb ed="X" n="0429c08"/><lb ed="R041" n="0104a17"/>苦苦果转多也。</p> <lb ed="X" n="0429c09"/><lb ed="R041" n="0104a18"/><p xml:id="pX26p0429c0901">【疏】诸<persName>佛</persName>等者<persName>佛</persName>利有情略有二门谓语及默宜闻说 <lb ed="X" n="0429c10"/><lb ed="R041" n="0104b01"/>法而得道者<persName>佛</persName>便与语说诸欣厌宜见默然而得道 <lb ed="X" n="0429c11"/><lb ed="R041" n="0104b02"/>者<persName>佛</persName>便默然令生欣厌又说法名语所馀身意入定 <lb ed="X" n="0429c12"/><lb ed="R041" n="0104b03"/>现通皆名为默此等语默虽殊然皆不離般若妙用 <lb ed="X" n="0429c13"/><lb ed="R041" n="0104b04"/>若无般若于其语默不自在故是故诸<persName>佛</persName>同说般若 <lb ed="X" n="0429c14"/><lb ed="R041" n="0104b05"/>劝物修学。</p> <lb ed="X" n="0429c15"/><lb ed="R041" n="0104b06"/><p xml:id="pX26p0429c1501">【疏】果位菩提等者<persName>佛</persName>果菩提从种生现是生因得一 <lb ed="X" n="0429c16"/><lb ed="R041" n="0104b07"/>得<anchor xml:id="nkr_note_add_0429c1601" n="0429c1601"/><anchor xml:id="beg0429c1601" n="0429c1601"/>已<anchor xml:id="end0429c1601"/>後相续不断涅槃之果从了因得圣智了证自 <lb ed="X" n="0429c17"/><lb ed="R041" n="0104b08"/>性凝然既从生因了因得<persName>佛</persName>二果如何此说般若是 <lb ed="X" n="0429c18"/><lb ed="R041" n="0104b09"/>诸<persName>佛</persName>母出生<persName>佛</persName>果耶。</p> <lb ed="X" n="0429c19"/><lb ed="R041" n="0104b10"/><p xml:id="pX26p0429c1901">【疏】由断等者二障二果各别为障由烦恼故分别发 <lb ed="X" n="0429c20"/><lb ed="R041" n="0104b11"/>业俱生润生发润既备续于後有生死不绝名续生 <lb ed="X" n="0429c21"/><lb ed="R041" n="0104b12"/>烦恼障由断此障而不发润生死永息证真解脱以 <lb ed="X" n="0429c22"/><lb ed="R041" n="0104b13"/>解脱者弃偝之義弃偝烦恼证真理故名得真解脱 <lb ed="X" n="0429c23"/><lb ed="R041" n="0104b14"/>由所知障碍于智解于境不达名碍解所知障由断 <lb ed="X" n="0429c24"/><lb ed="R041" n="0104b15"/>此障得大菩提知一切境以所知障正障智故障者 <pb ed="X" xml:id="X26.0519.0430a" n="0430a"/> <lb ed="X" n="0430a01"/><lb ed="R041" n="0104b16"/>碍義覆義碍智不生覆理不显说名为障由烦恼障 <lb ed="X" n="0430a02"/><lb ed="R041" n="0104b17"/>覆理義勝故说断彼得真解脱由所知障碍智義勝 <lb ed="X" n="0430a03"/><lb ed="R041" n="0104b18"/>故说断彼得大菩提理实通断二障通证二果因此 <lb ed="X" n="0430a04"/><lb ed="R041" n="0105a01"/>经说十三法师皆由般若断彼二障当得二果故此 <lb ed="X" n="0430a05"/><lb ed="R041" n="0105a02"/>般若为诸<persName>佛</persName>母也。</p> <lb ed="X" n="0430a06"/><lb ed="R041" n="0105a03"/><p xml:id="pX26p0430a0601">【疏】由斯等者由斯六義大觉<persName>世尊</persName>现化利生说斯般 <lb ed="X" n="0430a07"/><lb ed="R041" n="0105a04"/>若。</p> <lb ed="X" n="0430a08"/><lb ed="R041" n="0105a05"/><p xml:id="pX26p0430a0801">【疏】翻译年代者前辨西天经起此显此土经起此经 <lb ed="X" n="0430a09"/><lb ed="R041" n="0105a06"/>唐时不空三藏之所译也三藏置灌顶道场受灌顶 <lb ed="X" n="0430a10"/><lb ed="R041" n="0105a07"/>戒以华掷<persName>佛</persName>掷得北方不空成就<persName>佛</persName>因以为号谓之 <lb ed="X" n="0430a11"/><lb ed="R041" n="0105a08"/>不空不空三藏行记及彼本传其文极廣今略要云 <lb ed="X" n="0430a12"/><lb ed="R041" n="0105a09"/>灌顶大师法名智藏号不空也辅于三朝向三十载 <lb ed="X" n="0430a13"/><lb ed="R041" n="0105a10"/>传法利人大师本<name role="" type="person">北天竺</name>婆罗门族也幼失父母随 <lb ed="X" n="0430a14"/><lb ed="R041" n="0105a11"/>叔遊方因到此土时年十三事金刚智大弘教祖师 <lb ed="X" n="0430a15"/><lb ed="R041" n="0105a12"/>师导梵本悉昙章及声明论等不经旬日而洞悟焉 <lb ed="X" n="0430a16"/><lb ed="R041" n="0105a13"/>祖师大惊异之十五落发三十具戒善一切有部解 <lb ed="X" n="0430a17"/><lb ed="R041" n="0105a14"/>诸国语识异国书先师翻经常令译语对唐梵之義 <lb ed="X" n="0430a18"/><lb ed="R041" n="0105a15"/>词辩淸巧学声明论十二年功六日告毕诵文殊普 <lb ed="X" n="0430a19"/><lb ed="R041" n="0105a16"/>贤行愿一年之限再夕而终後于祖师处求新瑜伽 <lb ed="X" n="0430a20"/><lb ed="R041" n="0105a17"/>五部三密<note place="inline">东方金刚部南方宝部西方莲花部北方羯磨部中方<persName>如来</persName>部</note><anchor xml:id="nkr_note_add_0430a2001" n="0430a2001"/><anchor xml:id="beg0430a2001" n="0430a2001"/>已<anchor xml:id="end0430a2001"/>经三载 <lb ed="X" n="0430a21"/><lb ed="R041" n="0105a18"/>不遂所求为求法故欲归天竺师感灵应知是法器 <lb ed="X" n="0430a22"/><lb ed="R041" n="0105b01"/>所持法藏尽总付之後于他日传授五部之法馀可 <lb ed="X" n="0430a23"/><lb ed="R041" n="0105b02"/>传法而尽付之後数十年祖师奉诏归于本国不空 <lb ed="X" n="0430a24"/><lb ed="R041" n="0105b03"/>侍奉至河南府祖师示疾而终大师承事凡经二十 <pb ed="X" xml:id="X26.0519.0430b" n="0430b"/> <lb ed="X" n="0430b01"/><lb ed="R041" n="0105b04"/>四年是时开元二十九年仲秋月矣影塔既成而奉 <lb ed="X" n="0430b02"/><lb ed="R041" n="0105b05"/>先师遗言令往天竺及南天<name role="" type="person">狮子国</name>等後至南海郡 <lb ed="X" n="0430b03"/><lb ed="R041" n="0105b06"/>採访使刘巨邻三请大师哀祈道场灌顶大师许之 <lb ed="X" n="0430b04"/><lb ed="R041" n="0105b07"/>权住<name role="" type="person">法性寺</name>由刘公所请四众咸赖度人百千万亿 <lb ed="X" n="0430b05"/><lb ed="R041" n="0105b08"/>採访使遂追集蕃客大首领舶主等设会谓诸蕃曰 <lb ed="X" n="0430b06"/><lb ed="R041" n="0105b09"/>大唐帝师不空三藏和尙奉敕往南天<name role="" type="person">狮子国</name>汝等 <lb ed="X" n="0430b07"/><lb ed="R041" n="0105b10"/>好将和尙及弟子含光等三七人幷国信物到狮子 <lb ed="X" n="0430b08"/><lb ed="R041" n="0105b11"/>国刘公<anchor xml:id="nkr_note_add_0430b0801" n="0430b0801"/><anchor xml:id="beg0430b0801" n="0430b0801"/>已<anchor xml:id="end0430b0801"/>下擧州仕庶大会陈设及香花等送数百 <lb ed="X" n="0430b09"/><lb ed="R041" n="0105b12"/>里是岁开元二十九年岁次辛巳十二月五日于岭 <lb ed="X" n="0430b10"/><lb ed="R041" n="0105b13"/>南廣州上昆仑舶入于南海任风飘舶经于诸国後 <lb ed="X" n="0430b11"/><lb ed="R041" n="0105b14"/>至<name role="" type="person">狮子国</name>住经三年<name role="" type="person">狮子国</name>正西行十五日兼夜得 <lb ed="X" n="0430b12"/><lb ed="R041" n="0105b15"/>于好风便达西岸至东天竺国界此国西北陆行三 <lb ed="X" n="0430b13"/><lb ed="R041" n="0105b16"/>月至大菩提树<persName>佛</persName>成道处遍历五天後至天宝五载 <lb ed="X" n="0430b14"/><lb ed="R041" n="0105b17"/>还归西京奉敕权住<name role="" type="person">鸿胪寺</name>寻後诏请入内建曼荼 <lb ed="X" n="0430b15"/><lb ed="R041" n="0105b18"/>罗为玄宗帝五部灌顶是岁移住静影寺又请入内 <lb ed="X" n="0430b16"/><lb ed="R041" n="0106a01"/>祈雨及传法皇帝大悦赐紫袈裟幷绢三百匹後诏 <lb ed="X" n="0430b17"/><lb ed="R041" n="0106a02"/>住<name role="" type="person">大兴善寺</name>至永泰元年十一月一日制授大师特 <lb ed="X" n="0430b18"/><lb ed="R041" n="0106a03"/>进试鸿胪卿号大廣智三藏肃宗皇帝令内外侍臣 <lb ed="X" n="0430b19"/><lb ed="R041" n="0106a04"/>高品宰相百官幷入灌顶学法受缘至大历九年岁 <lb ed="X" n="0430b20"/><lb ed="R041" n="0106a05"/>次甲寅六月十一日加<name role="" type="person">开府仪同三司</name>封肃国公食 <lb ed="X" n="0430b21"/><lb ed="R041" n="0106a06"/>邑三千户至六月十五日午时香汤浴身换新衣服 <lb ed="X" n="0430b22"/><lb ed="R041" n="0106a07"/>端居正容具表辞帝北面瞻望东首倚卧而灭行年 <lb ed="X" n="0430b23"/><lb ed="R041" n="0106a08"/>七十僧腊五十圣上辍朝三月中使敕葬凡所破用 <lb ed="X" n="0430b24"/><lb ed="R041" n="0106a09"/>幷是宣赐七月六日荼毘赐赠司空<anchor xml:id="nkr_note_add_0430b2401" n="0430b2401"/><anchor xml:id="beg0430b2401" n="0430b2401"/>谥<anchor xml:id="end0430b2401"/>曰大辩正廣 <pb ed="X" xml:id="X26.0519.0430c" n="0430c"/> <lb ed="X" n="0430c01"/><lb ed="R041" n="0106a10"/>智不空三藏荼毘火灭得舍利数百粒进呈入内敕 <lb ed="X" n="0430c02"/><lb ed="R041" n="0106a11"/>于<name role="" type="person">大兴善寺</name>所住院内置舍利塔大师将终诸僧梦 <lb ed="X" n="0430c03"/><lb ed="R041" n="0106a12"/>见千仞宝幢无故摧倒文殊阁壞师所居寺荷池周 <lb ed="X" n="0430c04"/><lb ed="R041" n="0106a13"/>迴数十亩傍无灌注中涌直泉冬夏常满师迁化日 <lb ed="X" n="0430c05"/><lb ed="R041" n="0106a14"/>先夕而涸诸异相事近数十条略而不叙然以三藏 <lb ed="X" n="0430c06"/><lb ed="R041" n="0106a15"/>亲遊五天求所未受幷诸经论重廣学习凡得梵本 <lb ed="X" n="0430c07"/><lb ed="R041" n="0106a16"/>瑜伽真言经论五百馀部天宝五年归于上都奉玄 <lb ed="X" n="0430c08"/><lb ed="R041" n="0106a17"/>宗皇帝恩命翻诸经论历于肃宗代宗至大历六年 <lb ed="X" n="0430c09"/><lb ed="R041" n="0106a18"/>十月十二日代宗降诞之晨总录三朝所翻经论始 <lb ed="X" n="0430c10"/><lb ed="R041" n="0106b01"/>自开元年至大历年凡一百一卷计七十七部幷都 <lb ed="X" n="0430c11"/><lb ed="R041" n="0106b02"/>录一卷表进请入录流行其仁王经于永泰元年岁 <lb ed="X" n="0430c12"/><lb ed="R041" n="0106b03"/>次乙巳夏四月一日宣诏三藏幷義学沙门良贲等 <lb ed="X" n="0430c13"/><lb ed="R041" n="0106b04"/>十四人于南桃园大明宫内建置道场译仁王护国 <lb ed="X" n="0430c14"/><lb ed="R041" n="0106b05"/>般若经不空出梵本译语良贲笔受兼润文建宗等 <lb ed="X" n="0430c15"/><lb ed="R041" n="0106b06"/>证義一日起首至十五日译毕缮写进呈寻至秋九 <lb ed="X" n="0430c16"/><lb ed="R041" n="0106b07"/>月诏资圣西明两寺各五十人百座敷阐下紫微而 <lb ed="X" n="0430c17"/><lb ed="R041" n="0106b08"/>千官作礼经出内而百姓观瞻遂感卿<note place="inline">去声</note>雲呈瑞喜 <lb ed="X" n="0430c18"/><lb ed="R041" n="0106b09"/>气浮空两街缁侣威仪整肃幡华前引音乐後随内 <lb ed="X" n="0430c19"/><lb ed="R041" n="0106b10"/>外咸欢京城共喜千郭充满犹墙堵焉。</p> <lb ed="X" n="0430c20"/><lb ed="R041" n="0106b11"/><p xml:id="pX26p0430c2001">【疏】周星汉日者星辰日月皆取时景之義谓周穆王 <lb ed="X" n="0430c21"/><lb ed="R041" n="0106b12"/>时西天<persName>佛</persName>灭慈光隐耀至汉明帝时遗法流通津润 <lb ed="X" n="0430c22"/><lb ed="R041" n="0106b13"/>此土有缘者也汉书引周书异记云<name role="" type="person">周昭王</name>即位二 <lb ed="X" n="0430c23"/><lb ed="R041" n="0106b14"/>十四年甲寅之岁四月八日江河泛涨井水满溢宫 <lb ed="X" n="0430c24"/><lb ed="R041" n="0106b15"/>殿人舍山川大地咸悉振动其夜有五色光入贯太 <pb ed="X" xml:id="X26.0519.0431a" n="0431a"/> <lb ed="X" n="0431a01"/><lb ed="R041" n="0106b16"/>微遍于西方尽作金色昭王问太史苏由曰是何祥 <lb ed="X" n="0431a02"/><lb ed="R041" n="0106b17"/>瑞由对曰西方有大圣人生现此瑞矣王曰于天下 <lb ed="X" n="0431a03"/><lb ed="R041" n="0106b18"/>如何由曰即时无事一千年後声教当流于此王遣 <lb ed="X" n="0431a04"/><lb ed="R041" n="0107a01"/>镌石记之埋于南郊天祀之前即<persName>佛</persName>生之瑞也异记 <lb ed="X" n="0431a05"/><lb ed="R041" n="0107a02"/>又云周穆王即位五十二年壬申之岁二月十五日 <lb ed="X" n="0431a06"/><lb ed="R041" n="0107a03"/>平旦寅时暴风忽起发屋拔树山川大地悉皆震动 <lb ed="X" n="0431a07"/><lb ed="R041" n="0107a04"/>午後天阴黑雲四起有白虹一十二道南北通贯连 <lb ed="X" n="0431a08"/><lb ed="R041" n="0107a05"/>夜不灭穆王问太史扈多扈多对曰西方有圣人入 <lb ed="X" n="0431a09"/><lb ed="R041" n="0107a06"/>灭衰相现耳穆王大悦朕常恐此人来侵我国今既 <lb ed="X" n="0431a10"/><lb ed="R041" n="0107a07"/>入灭朕何忧哉即<persName>佛</persName>灭之瑞也後汉法本内传云後 <lb ed="X" n="0431a11"/><lb ed="R041" n="0107a08"/>汉第二主孝明皇帝永平七年甲子岁<note place="inline">或云乙丑岁也</note>帝梦 <lb ed="X" n="0431a12"/><lb ed="R041" n="0107a09"/>见丈六金人顶佩日轮光明赫奕飞空而至光明特 <lb ed="X" n="0431a13"/><lb ed="R041" n="0107a10"/>异色相无比明帝寤<anchor xml:id="nkr_note_add_0431a1301" n="0431a1301"/><anchor xml:id="beg0431a1301" n="0431a1301"/>已<anchor xml:id="end0431a1301"/>而不自安至旦大集群臣以 <lb ed="X" n="0431a14"/><lb ed="R041" n="0107a11"/>占所梦通人傅毅奏曰臣闻西域有神人号之为<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0431a15"/><lb ed="R041" n="0107a12"/>今陛下所梦将必是乎国子博士王导对曰臣按周 <lb ed="X" n="0431a16"/><lb ed="R041" n="0107a13"/>书异记<name role="" type="person">周昭王</name>时有圣人出在西方其时太史苏由 <lb ed="X" n="0431a17"/><lb ed="R041" n="0107a14"/>奏于昭王一千年後声教被此陛下所梦必是此焉 <lb ed="X" n="0431a18"/><lb ed="R041" n="0107a15"/>明帝信然即遣中书侍郞蔡愔秦景国子博士王导 <lb ed="X" n="0431a19"/><lb ed="R041" n="0107a16"/>等一十八人往于西方访寻<persName>佛</persName>法至中天竺国遇摩 <lb ed="X" n="0431a20"/><lb ed="R041" n="0107a17"/>腾<name role="" type="person">竺法兰</name>二三藏愔等求之东行二人乃誓至弘通 <lb ed="X" n="0431a21"/><lb ed="R041" n="0107a18"/>不辞疲苦冒涉流沙达于洛阳明帝大悦而极重之 <lb ed="X" n="0431a22"/><lb ed="R041" n="0107b01"/>别立精舍安止今<name role="" type="person">白马寺</name>是也即汉地僧之初寺之 <lb ed="X" n="0431a23"/><lb ed="R041" n="0107b02"/>始也白氎上<g ref="#CB15148">画</g>释迦形相出四十二章经一卷即<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0431a24"/><lb ed="R041" n="0107b03"/>法之始也今依六十甲子算之自周穆王即位五十 <pb ed="X" xml:id="X26.0519.0431b" n="0431b"/> <lb ed="X" n="0431b01"/><lb ed="R041" n="0107b04"/>二年壬申之岁二月十五日释迦入灭至今大宋三 <lb ed="X" n="0431b02"/><lb ed="R041" n="0107b05"/>葉天禧二年岁次戊午凡经一千九百六十七年也。</p> <lb ed="X" n="0431b03"/><lb ed="R041" n="0107b06"/><p xml:id="pX26p0431b0301">【疏】重昌尧化者尧王治化风雨顺时五穀豐熟人民 <lb ed="X" n="0431b04"/><lb ed="R041" n="0107b07"/>康乐庸宗亦尔故曰重昌革者改也黎元者众庶也 <lb ed="X" n="0431b05"/><lb ed="R041" n="0107b08"/>急改姦弊如救火焚至忧众蔗如念赤子澡心斋戒 <lb ed="X" n="0431b06"/><lb ed="R041" n="0107b09"/>者周易註云洗心曰斋防患曰戒。</p> <lb ed="X" n="0431b07"/><lb ed="R041" n="0107b10"/><p xml:id="pX26p0431b0701">【疏】乾坤者乾天也坤地也礼乐唯新者孝经註云风 <lb ed="X" n="0431b08"/><lb ed="R041" n="0107b11"/>俗移易先入乐声变随人心正由君德正之与变因 <lb ed="X" n="0431b09"/><lb ed="R041" n="0107b12"/>乐而彰也礼者治民之大节也所以正君臣父子之 <lb ed="X" n="0431b10"/><lb ed="R041" n="0107b13"/>道明男女长幼之序故可以安上化下也明白四达 <lb ed="X" n="0431b11"/><lb ed="R041" n="0107b14"/>者圣君德化绝于婬荡谓之明白遐方归顺谓之四 <lb ed="X" n="0431b12"/><lb ed="R041" n="0107b15"/>达。</p> <lb ed="X" n="0431b13"/><lb ed="R041" n="0107b16"/><p xml:id="pX26p0431b1301">【疏】凡诸等者法苑云宗者崇尊主義圣教所崇所尊 <lb ed="X" n="0431b14"/><lb ed="R041" n="0107b17"/>所主名之为宗機所闻法领解各异随機所敬立以 <lb ed="X" n="0431b15"/><lb ed="R041" n="0107b18"/>为宗而非一辙故无量義经云众生性欲无量故法 <lb ed="X" n="0431b16"/><lb ed="R041" n="0108a01"/>亦无量法无量故義亦无量義无量者从一法生其 <lb ed="X" n="0431b17"/><lb ed="R041" n="0108a02"/>一法者谓真如理<name role="" type="person">无垢称</name>云<persName>佛</persName>以一音演说法众生 <lb ed="X" n="0431b18"/><lb ed="R041" n="0108a03"/>随类各得解所以然者无上法王昔于旷劫修习慈 <lb ed="X" n="0431b19"/><lb ed="R041" n="0108a04"/>悲喜捨随顺众生智解浅深应機设化而利益之修 <lb ed="X" n="0431b20"/><lb ed="R041" n="0108a05"/>习圆满<anchor xml:id="nkr_note_add_0431b2001" n="0431b2001"/><anchor xml:id="beg0431b2001" n="0431b2001"/>已<anchor xml:id="end0431b2001"/>至果位不加功用任运起心运大慈悲应 <lb ed="X" n="0431b21"/><lb ed="R041" n="0108a06"/>一切機演微妙法由任运力发一语言含种种義随 <lb ed="X" n="0431b22"/><lb ed="R041" n="0108a07"/>诸众生信解浅深领受各异对小機宜即此一言显 <lb ed="X" n="0431b23"/><lb ed="R041" n="0108a08"/>小乘法令其悟入对大機宜即此一言显大乘法令 <lb ed="X" n="0431b24"/><lb ed="R041" n="0108a09"/>其悟入对顿悟機即名顿教对渐悟機即名渐教廣 <pb ed="X" xml:id="X26.0519.0431c" n="0431c"/> <lb ed="X" n="0431c01"/><lb ed="R041" n="0108a10"/>说乃至随其所对治贪治嗔浅深性相等義随機有 <lb ed="X" n="0431c02"/><lb ed="R041" n="0108a11"/>异各各不同一切契经大義如此。</p> <lb ed="X" n="0431c03"/><lb ed="R041" n="0108a12"/><p xml:id="pX26p0431c0301">【疏】维摩经等者如彼疏云此经以不思议解脱为宗 <lb ed="X" n="0431c04"/><lb ed="R041" n="0108a13"/>然不思议略有五种一理谓真如法性二行谓般若 <lb ed="X" n="0431c05"/><lb ed="R041" n="0108a14"/>方便三报谓净土<persName>佛</persName>身四用谓神通变化五教谓声 <lb ed="X" n="0431c06"/><lb ed="R041" n="0108a15"/>名句文正以真理为不思议依理起行依行得报依 <lb ed="X" n="0431c07"/><lb ed="R041" n="0108a16"/>报起用依用起教是故五种皆不思议故以为宗经 <lb ed="X" n="0431c08"/><lb ed="R041" n="0108a17"/>文上下多显用不思议化众生故法花经以一乘为 <lb ed="X" n="0431c09"/><lb ed="R041" n="0108a18"/>宗彼云今此经中唯说一乘又云唯有一乘法无二 <lb ed="X" n="0431c10"/><lb ed="R041" n="0108b01"/>亦无三对彼声闻独觉立一乘義破彼执二以为真 <lb ed="X" n="0431c11"/><lb ed="R041" n="0108b02"/>极立一乘极会彼二乘所学教理行果皆是入一乘 <lb ed="X" n="0431c12"/><lb ed="R041" n="0108b03"/>之渐次故故立一乘以为经宗楞伽经以<persName>如来</persName>藏为 <lb ed="X" n="0431c13"/><lb ed="R041" n="0108b04"/>宗彼云阿赖耶识名空<persName>如来</persName>藏<note place="inline">新云阿赖耶识翻为藏识</note>具足熏 <lb ed="X" n="0431c14"/><lb ed="R041" n="0108b05"/>习无漏法故名不空<persName>如来</persName>藏慈恩释云藏识有漏虚 <lb ed="X" n="0431c15"/><lb ed="R041" n="0108b06"/>妄不实故名为空能含一切无漏种故名<persName>如来</persName>藏<note place="inline">空体 <lb ed="X" n="0431c16"/><lb ed="R041" n="0108b07"/>即藏名为空藏<persName>如来</persName>之空藏名空<persName>如来</persName>藏也</note>四智种子体是无漏非虚妄 <lb ed="X" n="0431c17"/><lb ed="R041" n="0108b08"/>法名为不空由近善友多闻<anchor xml:id="nkr_note_orig_0431001" n="0431001"/>重习渐次生长当成四 <lb ed="X" n="0431c18"/><lb ed="R041" n="0108b09"/>智四智之因名不空<persName>如来</persName>藏藏是含藏因性故<note place="inline">含藏義释 <lb ed="X" n="0431c19"/><lb ed="R041" n="0108b10"/>前空<persName>如来</persName>藏因性義释此不空<persName>如来</persName>藏不空即藏名不空藏<persName>如来</persName>之不空藏名不空<persName>如来</persName>藏也</note>涅槃经 <lb ed="X" n="0431c20"/><lb ed="R041" n="0108b11"/>以<persName>佛</persName>性为宗彼云一切众生皆有<persName>佛</persName>性凡有心者皆 <lb ed="X" n="0431c21"/><lb ed="R041" n="0108b12"/>得阿耨菩提譬如虚空非过去未来现在<persName>佛</persName>性亦尔 <lb ed="X" n="0431c22"/><lb ed="R041" n="0108b13"/>非三世也非<persName>佛</persName>性者谓墙壁等无情之物意云<persName>佛</persName>性 <lb ed="X" n="0431c23"/><lb ed="R041" n="0108b14"/>有二一理性二行性理性遍有行性或无以涅槃经 <lb ed="X" n="0431c24"/><lb ed="R041" n="0108b15"/>一性宗摄显理<persName>佛</persName>性遍诸众生性是因義在缠真如 <pb ed="X" xml:id="X26.0519.0432a" n="0432a"/> <lb ed="X" n="0432a01"/><lb ed="R041" n="0108b16"/>理性因故出缠真如名为法身是<persName>佛</persName>之性名为<persName>佛</persName>性 <lb ed="X" n="0432a02"/><lb ed="R041" n="0108b17"/>故涅槃经<persName>佛</persName>性为宗。</p> <lb ed="X" n="0432a03"/><lb ed="R041" n="0108b18"/><p xml:id="pX26p0432a0301">【疏】此诸经宗约对待立者随诸有情機性乐欲对待 <lb ed="X" n="0432a04"/><lb ed="R041" n="0109a01"/>立宗形待思议立不思议形待二乘立一乘等也由 <lb ed="X" n="0432a05"/><lb ed="R041" n="0109a02"/><persName>佛</persName>法王于法于根得自在故对機遣病立宗有异逗 <lb ed="X" n="0432a06"/><lb ed="R041" n="0109a03"/>令修学。</p> <lb ed="X" n="0432a07"/><lb ed="R041" n="0109a04"/><p xml:id="pX26p0432a0701">【疏】对治心量立宗之失者众生心识度量境界起善 <lb ed="X" n="0432a08"/><lb ed="R041" n="0109a05"/>染等种种差别为欲对治彼心量故立能治宗教示 <lb ed="X" n="0432a09"/><lb ed="R041" n="0109a06"/>修断随此立宗而有其失其失者何楞伽颂云随其 <lb ed="X" n="0432a10"/><lb ed="R041" n="0109a07"/>所立宗即有众杂義谓随宗所显善染无记漏无漏 <lb ed="X" n="0432a11"/><lb ed="R041" n="0109a08"/>等众杂之義令人晓解不立相故是立宗失若不立 <lb ed="X" n="0432a12"/><lb ed="R041" n="0109a09"/>宗而无有失其相云何颂云等观自心量言说不可 <lb ed="X" n="0432a13"/><lb ed="R041" n="0109a10"/>得能观所观两相称可名为等观平等观察自<anchor xml:id="nkr_note_add_0432a1301" n="0432a1301"/><anchor xml:id="beg0432a1301" n="0432a1301"/>己<anchor xml:id="end0432a1301"/>心 <lb ed="X" n="0432a14"/><lb ed="R041" n="0109a11"/>量法体離言言说不及不可得故離言法体无差别 <lb ed="X" n="0432a15"/><lb ed="R041" n="0109a12"/>相所以无失问何不普等教示众生等观心量何用 <lb ed="X" n="0432a16"/><lb ed="R041" n="0109a13"/>立宗義类差别翻成失耶答不然立宗不立宗<persName>佛</persName>有 <lb ed="X" n="0432a17"/><lb ed="R041" n="0109a14"/>多意略叙三義一者废诠谈旨法体離言不可说于 <lb ed="X" n="0432a18"/><lb ed="R041" n="0109a15"/>立宗之相若约将旨就诠依诠显示善染因果有漏 <lb ed="X" n="0432a19"/><lb ed="R041" n="0109a16"/>无漏权实等相義理差别随经立宗也二者对于上 <lb ed="X" n="0432a20"/><lb ed="R041" n="0109a17"/>位诸大菩萨令彼遣相契无相故故不立宗若对下 <lb ed="X" n="0432a21"/><lb ed="R041" n="0109a18"/>位初機小器未能亡相<persName>佛</persName>为显示修断行相由機性 <lb ed="X" n="0432a22"/><lb ed="R041" n="0109b01"/>异随機立宗故说一乘为宗<persName>佛</persName>性为宗等若不立宗 <lb ed="X" n="0432a23"/><lb ed="R041" n="0109b02"/>彼不晓解修断意故三者依大智门智证法性豁虚 <lb ed="X" n="0432a24"/><lb ed="R041" n="0109b03"/>湛寂无相凝然故不立宗依大悲门为利有情显示 <pb ed="X" xml:id="X26.0519.0432b" n="0432b"/> <lb ed="X" n="0432b01"/><lb ed="R041" n="0109b04"/>诸法有欣有厌有净有染世出世等差别行相令其 <lb ed="X" n="0432b02"/><lb ed="R041" n="0109b05"/>修学对機设教随教立宗由此废诠谈旨对于上位 <lb ed="X" n="0432b03"/><lb ed="R041" n="0109b06"/>智证真理勝義无相非宗绝待也将旨就诠对初小 <lb ed="X" n="0432b04"/><lb ed="R041" n="0109b07"/>機悲心利物是故立宗皆是对治心量为治大病立 <lb ed="X" n="0432b05"/><lb ed="R041" n="0109b08"/>宗小失也。</p> <lb ed="X" n="0432b06"/><lb ed="R041" n="0109b09"/><p xml:id="pX26p0432b0601">【疏】若宗不生宗还生矣者離言真理非缘生故名为 <lb ed="X" n="0432b07"/><lb ed="R041" n="0109b10"/>不生宗还生者带诠宗旨藉教生故若以言教宗于 <lb ed="X" n="0432b08"/><lb ed="R041" n="0109b11"/>不生真如之理随其言教宗还生矣故净法界性離 <lb ed="X" n="0432b09"/><lb ed="R041" n="0109b12"/>言诠无宗无不宗。</p> <lb ed="X" n="0432b10"/><lb ed="R041" n="0109b13"/><p xml:id="pX26p0432b1001">【疏】依三等者多说有教多说空教非空非有教也此 <lb ed="X" n="0432b11"/><lb ed="R041" n="0109b14"/>三种教诠三种宗及下所明三时之教立意有异文 <lb ed="X" n="0432b12"/><lb ed="R041" n="0109b15"/>義大同依所诠宗定三种教随其宗教分三时异欲 <lb ed="X" n="0432b13"/><lb ed="R041" n="0109b16"/>令学者解于此等義意差别识知<persName>如来</persName>说法意也。</p> <lb ed="X" n="0432b14"/><lb ed="R041" n="0109b17"/><p xml:id="pX26p0432b1401">【疏】谓<persName>佛</persName>等者<persName>佛</persName>初成道观众生機未任大法若说大 <lb ed="X" n="0432b15"/><lb ed="R041" n="0109b18"/>乘彼不信解诽谤堕落故初成道十二年中多说小 <lb ed="X" n="0432b16"/><lb ed="R041" n="0110a01"/>乘显法有教于此时中显多分说不遮其间亦说大 <lb ed="X" n="0432b17"/><lb ed="R041" n="0110a02"/>乘遇大機故此小乘教文言不了義亦不了随機浅 <lb ed="X" n="0432b18"/><lb ed="R041" n="0110a03"/>说唯小乘教也于此教中亦说三乘即是小乘教中 <lb ed="X" n="0432b19"/><lb ed="R041" n="0110a04"/>说三乘義应于小機权宜说之如说大乘因位三无 <lb ed="X" n="0432b20"/><lb ed="R041" n="0110a05"/>数劫犹是凡夫三十四心方成圣者至<persName>佛</persName>果位亦说 <lb ed="X" n="0432b21"/><lb ed="R041" n="0110a06"/>三身即以戒定慧解脱等五分功德法名为法身丈 <lb ed="X" n="0432b22"/><lb ed="R041" n="0110a07"/>六金身名为报身随形六道名为化身非大乘位有 <lb ed="X" n="0432b23"/><lb ed="R041" n="0110a08"/>此行相由此第一多说有教虽说三乘皆不了義小 <lb ed="X" n="0432b24"/><lb ed="R041" n="0110a09"/>乘诸师二十部宗皆依此教也。</p> <pb ed="X" xml:id="X26.0519.0432c" n="0432c"/> <lb ed="X" n="0432c01"/><lb ed="R041" n="0110a10"/><p xml:id="pX26p0432c0101">多明空宗者<persName>佛</persName>成道<anchor xml:id="nkr_note_add_0432c0101" n="0432c0101"/><anchor xml:id="beg0432c0101" n="0432c0101"/>已<anchor xml:id="end0432c0101"/>十二年後四年之中多说此 <lb ed="X" n="0432c02"/><lb ed="R041" n="0110a11"/>教唯是大乘由诸众生<anchor xml:id="nkr_note_add_0432c0201" n="0432c0201"/><anchor xml:id="beg0432c0201" n="0432c0201"/>已<anchor xml:id="end0432c0201"/>依于前多说有教悟解证 <lb ed="X" n="0432c03"/><lb ed="R041" n="0110a12"/>果然多著有未契中道<persName>佛</persName>欲令彼渐悟深理信向大 <lb ed="X" n="0432c04"/><lb ed="R041" n="0110a13"/>乘为欲除彼著有病故故说此等遣相之教而多隐 <lb ed="X" n="0432c05"/><lb ed="R041" n="0110a14"/>相说诸法空文言隐密義亦隐密也隐密者含隐之 <lb ed="X" n="0432c06"/><lb ed="R041" n="0110a15"/>義不显了義为除有病故密说空亦不违前多说有 <lb ed="X" n="0432c07"/><lb ed="R041" n="0110a16"/>教前言有者总相说有其意但显依圆是有此言空 <lb ed="X" n="0432c08"/><lb ed="R041" n="0110a17"/>者总相说空其意但显遍计所执我法是空故解深 <lb ed="X" n="0432c09"/><lb ed="R041" n="0110a18"/>密经云诸说空教皆依遍计所执说诸法空故虽说 <lb ed="X" n="0432c10"/><lb ed="R041" n="0110b01"/>空不违前有非空非有宗者<persName>佛</persName>成道<anchor xml:id="nkr_note_add_0432c1001" n="0432c1001"/><anchor xml:id="beg0432c1001" n="0432c1001"/>已<anchor xml:id="end0432c1001"/>十六年後至 <lb ed="X" n="0432c11"/><lb ed="R041" n="0110b02"/>般涅槃多说此教远除有病近除空病显示中道显 <lb ed="X" n="0432c12"/><lb ed="R041" n="0110b03"/>了之教文言显了義亦显了具显诸法非有非空依 <lb ed="X" n="0432c13"/><lb ed="R041" n="0110b04"/>三性门聊简说之谓遍计非有依圆非空故。</p> <lb ed="X" n="0432c14"/><lb ed="R041" n="0110b05"/><p xml:id="pX26p0432c1401">【疏】自双等者前引三教显三种宗唯是<persName>佛</persName>经此下所 <lb ed="X" n="0432c15"/><lb ed="R041" n="0110b06"/>明<persName>佛</persName>灭度後圣贤造论释三种教显三宗義也天亲 <lb ed="X" n="0432c16"/><lb ed="R041" n="0110b07"/>传云<persName>佛</persName>灭度後三百年中有阿罗汉名迦旃延子先 <lb ed="X" n="0432c17"/><lb ed="R041" n="0110b08"/>于萨婆多部出家後往<name role="" type="person">罽宾国</name>与五百阿罗汉共撰 <lb ed="X" n="0432c18"/><lb ed="R041" n="0110b09"/>萨婆多部阿毘达摩秘不流行经于多时五天不起 <lb ed="X" n="0432c19"/><lb ed="R041" n="0110b10"/>後东天竺阿瑜阇国有婆罗门子名婆须<g ref="#CB02494">跋</g>陀罗聪 <lb ed="X" n="0432c20"/><lb ed="R041" n="0110b11"/>明大智往彼习学记後流行众生闻者多执著有大 <lb ed="X" n="0432c21"/><lb ed="R041" n="0110b12"/>乘之教而多隐没三百年外有南天竺<name role="" type="person">龙猛菩萨</name>造 <lb ed="X" n="0432c22"/><lb ed="R041" n="0110b13"/>大智度论释大般若经造大无畏论满十万偈龙猛 <lb ed="X" n="0432c23"/><lb ed="R041" n="0110b14"/>弟子<name role="" type="person">提婆菩萨</name>造百论等为破小乘及诸外道执我 <lb ed="X" n="0432c24"/><lb ed="R041" n="0110b15"/>执法说法为空时多著空後九百年<name role="" type="person">北天竺</name>境富楼 <pb ed="X" xml:id="X26.0519.0433a" n="0433a"/> <lb ed="X" n="0433a01"/><lb ed="R041" n="0110b16"/>沙国有国师婆罗门姓憍尸迦彼有三子同名伐苏 <lb ed="X" n="0433a02"/><lb ed="R041" n="0110b17"/>畔度此云<name role="" type="person">世亲</name>虽同一名号即各别第三<name role="" type="person">世亲</name>于萨 <lb ed="X" n="0433a03"/><lb ed="R041" n="0110b18"/>婆多部出家得无学果其第一者菩萨之性亦于有 <lb ed="X" n="0433a04"/><lb ed="R041" n="0111a01"/>部出家後得離欲思惟空義不能得入欲自杀身有 <lb ed="X" n="0433a05"/><lb ed="R041" n="0111a02"/><name role="" type="person">宾头卢</name>阿罗汉在东毘提诃观见此事从彼方来为 <lb ed="X" n="0433a06"/><lb ed="R041" n="0111a03"/>说小乘空观意犹未安谓不应心乐故因此乘通往 <lb ed="X" n="0433a07"/><lb ed="R041" n="0111a04"/>兜率陀天咨问弥勒菩萨弥勒为说大乘空观还下 <lb ed="X" n="0433a08"/><lb ed="R041" n="0111a05"/>思惟即得悟入因名无著尔後数往兜率陀天咨问 <lb ed="X" n="0433a09"/><lb ed="R041" n="0111a06"/>弥勒大乘经義为馀人说闻闻多不信即自发愿请 <lb ed="X" n="0433a10"/><lb ed="R041" n="0111a07"/>弥勒下为说大乘令见闻者皆同信受即如其愿于 <lb ed="X" n="0433a11"/><lb ed="R041" n="0111a08"/>夜分时放大光明集有缘众于阿瑜阇国为说瑜伽 <lb ed="X" n="0433a12"/><lb ed="R041" n="0111a09"/>论总一百卷理无不穷事无不尽文无不释義无不 <lb ed="X" n="0433a13"/><lb ed="R041" n="0111a10"/>诠双離有空契会中道正为菩萨令于诸乘境行果 <lb ed="X" n="0433a14"/><lb ed="R041" n="0111a11"/>等而得善巧兼为馀乘令于自法修自分行得自果 <lb ed="X" n="0433a15"/><lb ed="R041" n="0111a12"/>证即是大乘教中说三乘義也时阿瑜阇国大讲堂 <lb ed="X" n="0433a16"/><lb ed="R041" n="0111a13"/>中无数亿人虽同一会唯有无著得近弥勒自馀但 <lb ed="X" n="0433a17"/><lb ed="R041" n="0111a14"/>得遥闻其声或见异相由是众生皆得远離有空之 <lb ed="X" n="0433a18"/><lb ed="R041" n="0111a15"/>病契于中道此等诸论<persName>佛</persName>灭後造也據实亦有<persName>佛</persName>在 <lb ed="X" n="0433a19"/><lb ed="R041" n="0111a16"/>世时所造之论但随所依之经三种不同属三种教 <lb ed="X" n="0433a20"/><lb ed="R041" n="0111a17"/>由此判教摄尽一切经律论也。</p> <lb ed="X" n="0433a21"/><lb ed="R041" n="0111a18"/><p xml:id="pX26p0433a2101">【疏】初小等者婆沙论九十九云末吐罗国<anchor xml:id="nkr_note_orig_0433001" n="0433001"/>卖主有子 <lb ed="X" n="0433a22"/><lb ed="R041" n="0111b01"/>名曰大天父出货易子渐长大情染于母後父归家 <lb ed="X" n="0433a23"/><lb ed="R041" n="0111b02"/>大天与母遂杀其父事渐彰露将母逃避至波咤厘 <lb ed="X" n="0433a24"/><lb ed="R041" n="0111b03"/>城逢本供养无学苾刍恐事彰露设计杀之後复知 <pb ed="X" xml:id="X26.0519.0433b" n="0433b"/> <lb ed="X" n="0433b01"/><lb ed="R041" n="0111b04"/>母与馀交通大天怒曰我为此事造二重罪流移他 <lb ed="X" n="0433b02"/><lb ed="R041" n="0111b05"/>国今复捨我而更好他遂杀其母虽造三逆不断善 <lb ed="X" n="0433b03"/><lb ed="R041" n="0111b06"/>根深生忧悔自唯罪重何缘当灭传闻释子有灭罪 <lb ed="X" n="0433b04"/><lb ed="R041" n="0111b07"/>法遂往鸡园僧伽蓝所见一比丘徐步经行诵伽陀 <lb ed="X" n="0433b05"/><lb ed="R041" n="0111b08"/>云若人造重罪修善得灭除彼能照世间如日出雲 <lb ed="X" n="0433b06"/><lb ed="R041" n="0111b09"/>翳大天闻<anchor xml:id="nkr_note_add_0433b0601" n="0433b0601"/><anchor xml:id="beg0433b0601" n="0433b0601"/>已<anchor xml:id="end0433b0601"/>欢喜踊跃知归<persName>佛</persName>教定当灭罪便求出 <lb ed="X" n="0433b07"/><lb ed="R041" n="0111b10"/>家时彼比丘不审验问遂度出家还名大天大天聪 <lb ed="X" n="0433b08"/><lb ed="R041" n="0111b11"/>明出家未久便能诵持三藏文義言词淸巧善能化 <lb ed="X" n="0433b09"/><lb ed="R041" n="0111b12"/>导波咤厘城无不归仰时<name role="" type="person">无忧王</name>闻<anchor xml:id="nkr_note_add_0433b0901" n="0433b0901"/><anchor xml:id="beg0433b0901" n="0433b0901"/>已<anchor xml:id="end0433b0901"/>召请入内恭 <lb ed="X" n="0433b10"/><lb ed="R041" n="0111b13"/>敬供养而请说法後归伽蓝不正思惟梦失不净然 <lb ed="X" n="0433b11"/><lb ed="R041" n="0111b14"/>彼先称是阿罗汉而令弟子洗所汚衣弟子白言阿 <lb ed="X" n="0433b12"/><lb ed="R041" n="0111b15"/>罗汉者诸漏<anchor xml:id="nkr_note_add_0433b1201" n="0433b1201"/><anchor xml:id="beg0433b1201" n="0433b1201"/>已<anchor xml:id="end0433b1201"/>尽云何有此大天告曰天魔所扰汝 <lb ed="X" n="0433b13"/><lb ed="R041" n="0111b16"/>不应怪漏失有二一者烦恼漏失罗汉<anchor xml:id="nkr_note_add_0433b1301" n="0433b1301"/><anchor xml:id="beg0433b1301" n="0433b1301"/>已<anchor xml:id="end0433b1301"/>无二者不 <lb ed="X" n="0433b14"/><lb ed="R041" n="0111b17"/>净漏失如便唾等罗汉犹有有诸天魔常于<persName>佛</persName>法而 <lb ed="X" n="0433b15"/><lb ed="R041" n="0111b18"/>生憎嫉见修善者便往壞之故我漏失是彼所为不 <lb ed="X" n="0433b16"/><lb ed="R041" n="0112a01"/>应疑怪此一事也二者时彼大天欲令弟子欢喜亲 <lb ed="X" n="0433b17"/><lb ed="R041" n="0112a02"/>附矫设方便次第记莂四沙门果弟子白言阿罗汉 <lb ed="X" n="0433b18"/><lb ed="R041" n="0112a03"/>等应有证知如何我等都不自知得果之相大天告 <lb ed="X" n="0433b19"/><lb ed="R041" n="0112a04"/>言阿罗汉等亦有无知汝不应疑无知有二一染汚 <lb ed="X" n="0433b20"/><lb ed="R041" n="0112a05"/>无知罗汉<anchor xml:id="nkr_note_add_0433b2001" n="0433b2001"/><anchor xml:id="beg0433b2001" n="0433b2001"/>已<anchor xml:id="end0433b2001"/>无二不染汚无知罗汉犹有由此汝辈 <lb ed="X" n="0433b21"/><lb ed="R041" n="0112a06"/>不能自知三者时诸弟子而白师言曾闻阿罗汉者 <lb ed="X" n="0433b22"/><lb ed="R041" n="0112a07"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0433b2201" n="0433b2201"/><anchor xml:id="beg0433b2201" n="0433b2201"/>已<anchor xml:id="end0433b2201"/>度疑惑如何我等于谛宝等犹怀疑惑大天告言 <lb ed="X" n="0433b23"/><lb ed="R041" n="0112a08"/>疑惑有二一随眠疑罗汉<anchor xml:id="nkr_note_add_0433b2301" n="0433b2301"/><anchor xml:id="beg0433b2301" n="0433b2301"/>已<anchor xml:id="end0433b2301"/>断二处非处疑罗汉未 <lb ed="X" n="0433b24"/><lb ed="R041" n="0112a09"/>断独觉于此犹未能断况汝声闻于诸谛宝岂无疑 <pb ed="X" xml:id="X26.0519.0433c" n="0433c"/> <lb ed="X" n="0433c01"/><lb ed="R041" n="0112a10"/>惑四者弟子白师我读诸经说阿罗汉有圣慧眼于 <lb ed="X" n="0433c02"/><lb ed="R041" n="0112a11"/>自解脱能自证知不因师言我等既得阿罗汉果应 <lb ed="X" n="0433c03"/><lb ed="R041" n="0112a12"/>自证知云何我等由师令入都无现智能自证知大 <lb ed="X" n="0433c04"/><lb ed="R041" n="0112a13"/>天告言罗汉有二一钝根二利根钝根罗汉由他令 <lb ed="X" n="0433c05"/><lb ed="R041" n="0112a14"/>入不能自知如舍利子智慧第一若<persName>佛</persName>未记彼不自 <lb ed="X" n="0433c06"/><lb ed="R041" n="0112a15"/>知况于馀人而能自知故汝于此不应穷诘五者然 <lb ed="X" n="0433c07"/><lb ed="R041" n="0112a16"/>彼大天虽造众恶不断善根复于中夜自唯罪重必 <lb ed="X" n="0433c08"/><lb ed="R041" n="0112a17"/>当受苦忧恼所逼数唱苦哉近事弟子闻<anchor xml:id="nkr_note_add_0433c0801" n="0433c0801"/><anchor xml:id="beg0433c0801" n="0433c0801"/>已<anchor xml:id="end0433c0801"/>惊怪晨 <lb ed="X" n="0433c09"/><lb ed="R041" n="0112a18"/>朝参问如何昨夜唱苦哉耶大天告言我呼圣道不 <lb ed="X" n="0433c10"/><lb ed="R041" n="0112b01"/>应有怪谓诸圣道若不志诚称苦言者终不现前故 <lb ed="X" n="0433c11"/><lb ed="R041" n="0112b02"/>我昨夜唱言苦哉呼苦圣道于後鸡园寺中诸上座 <lb ed="X" n="0433c12"/><lb ed="R041" n="0112b03"/>苾刍多皆入灭十五日夜布伽陀时次当大天陞座 <lb ed="X" n="0433c13"/><lb ed="R041" n="0112b04"/>说戒彼便自诵所造伽陀<note place="inline">颂云馀所诱无知犹豫他令入道因声故起是名真 <lb ed="X" n="0433c14"/><lb ed="R041" n="0112b05"/><persName>佛</persName>教</note>尔时众中有学无学多闻持戒修净慧者闻彼所 <lb ed="X" n="0433c15"/><lb ed="R041" n="0112b06"/>说无不惊诃咄哉愚人自作是说此于三藏教中曾 <lb ed="X" n="0433c16"/><lb ed="R041" n="0112b07"/>所未闻咸即对翻彼所颂曰馀所诱无知犹豫他令 <lb ed="X" n="0433c17"/><lb ed="R041" n="0112b08"/>入道因声故起汝言非<persName>佛</persName>教于是竟夜鬥诤纷然乃 <lb ed="X" n="0433c18"/><lb ed="R041" n="0112b09"/>至终朝朋黨转盛城中<anchor xml:id="nkr_note_orig_0433002" n="0433002"/>仕庶乃至大臣而来和诤皆 <lb ed="X" n="0433c19"/><lb ed="R041" n="0112b10"/>不能息时<name role="" type="person">无忧王</name>闻<anchor xml:id="nkr_note_add_0433c1901" n="0433c1901"/><anchor xml:id="beg0433c1901" n="0433c1901"/>已<anchor xml:id="end0433c1901"/>自至僧中时僧两朋各执<anchor xml:id="nkr_note_add_0433c1902" n="0433c1902"/><anchor xml:id="beg0433c1902" n="0433c1902"/>己<anchor xml:id="end0433c1902"/> <lb ed="X" n="0433c20"/><lb ed="R041" n="0112b11"/>颂王闻说<anchor xml:id="nkr_note_add_0433c2001" n="0433c2001"/><anchor xml:id="beg0433c2001" n="0433c2001"/>已<anchor xml:id="end0433c2001"/>亦自生疑寻问大天孰是孰非我等今 <lb ed="X" n="0433c21"/><lb ed="R041" n="0112b12"/>者当寄何朋大天白王戒经中说若欲灭诤依多人 <lb ed="X" n="0433c22"/><lb ed="R041" n="0112b13"/>语王遂令僧两朋别住贤圣众内耆年虽多而僧数 <lb ed="X" n="0433c23"/><lb ed="R041" n="0112b14"/>少大天朋内耆年虽少而僧数多王遂从多依大天 <lb ed="X" n="0433c24"/><lb ed="R041" n="0112b15"/>众诃责馀众事竟还宫尔时鸡园诤犹未息时诸贤 <pb ed="X" xml:id="X26.0519.0434a" n="0434a"/> <lb ed="X" n="0434a01"/><lb ed="R041" n="0112b16"/>圣知众乖违捨于鸡园欲诣馀处国王知之敕令引 <lb ed="X" n="0434a02"/><lb ed="R041" n="0112b17"/>至<name role="" type="person">殑伽河</name>边载以破船中流坠溺以验斯辈是凡是 <lb ed="X" n="0434a03"/><lb ed="R041" n="0112b18"/>圣时诸贤圣各起神通犹如雁行飞空而往复以神 <lb ed="X" n="0434a04"/><lb ed="R041" n="0113a01"/>力接取船中同捨鸡园未得通者现诸神变作种种 <lb ed="X" n="0434a05"/><lb ed="R041" n="0113a02"/>形相次乘空西北而去时王闻<anchor xml:id="nkr_note_add_0434a0501" n="0434a0501"/><anchor xml:id="beg0434a0501" n="0434a0501"/>已<anchor xml:id="end0434a0501"/>深生悔恨闷绝躄 <lb ed="X" n="0434a06"/><lb ed="R041" n="0113a03"/>地水洒乃苏速即遣人寻其所趣使还知在迦湿弥 <lb ed="X" n="0434a07"/><lb ed="R041" n="0113a04"/>罗国王固请还僧皆辞命王于彼国造僧伽蓝安置 <lb ed="X" n="0434a08"/><lb ed="R041" n="0113a05"/>圣众王复遣使多赍珍宝营办捨物而供养之于是 <lb ed="X" n="0434a09"/><lb ed="R041" n="0113a06"/><persName>佛</persName>法初分二部一上座部住<name role="" type="person">迦湿弥罗</name>国二大众部 <lb ed="X" n="0434a10"/><lb ed="R041" n="0113a07"/>住本鸡园宗轮论云<persName>佛</persName>涅槃後百有馀年<name role="" type="person">摩竭陀国</name> <lb ed="X" n="0434a11"/><lb ed="R041" n="0113a08"/>俱苏摩城王号无忧统摄赡部是时<persName>佛</persName>法大众初破 <lb ed="X" n="0434a12"/><lb ed="R041" n="0113a09"/>分为两部大众部中分为九部上座部中分十一部 <lb ed="X" n="0434a13"/><lb ed="R041" n="0113a10"/>总二十部廣如彼说。</p> <lb ed="X" n="0434a14"/><lb ed="R041" n="0113a11"/><p xml:id="pX26p0434a1401">【疏】<name role="" type="person">马鸣</name>者无常经中前後颂文起信论等皆<name role="" type="person">马鸣</name>作 <lb ed="X" n="0434a15"/><lb ed="R041" n="0113a12"/>也起信疏云菩萨生时众马嘶鸣故以为名摩耶经 <lb ed="X" n="0434a16"/><lb ed="R041" n="0113a13"/>云<persName>佛</persName>灭度後六百年间有一比丘名曰<name role="" type="person">马鸣</name>善说法 <lb ed="X" n="0434a17"/><lb ed="R041" n="0113a14"/>要降伏外道西域记第七卷说<name role="" type="person">北天竺</name><name role="" type="person">月氏国</name>王将 <lb ed="X" n="0434a18"/><lb ed="R041" n="0113a15"/>诸兵事伐东天竺国国人睏乏王欲请和<name role="" type="person">月氏国</name>王 <lb ed="X" n="0434a19"/><lb ed="R041" n="0113a16"/>乃索金钱三亿如无金钱者请以<persName>佛</persName>钵当一亿金钱 <lb ed="X" n="0434a20"/><lb ed="R041" n="0113a17"/><name role="" type="person">马鸣</name>菩萨当一亿金钱馀任多少事不获<anchor xml:id="nkr_note_add_0434a2001" n="0434a2001"/><anchor xml:id="beg0434a2001" n="0434a2001"/>已<anchor xml:id="end0434a2001"/>王遂与 <lb ed="X" n="0434a21"/><lb ed="R041" n="0113a18"/>之<name role="" type="person">北天竺</name>国大臣咸言<persName>佛</persName>钵至贵当一亿金钱可尔 <lb ed="X" n="0434a22"/><lb ed="R041" n="0113b01"/><name role="" type="person">马鸣</name>菩萨当一亿金钱王甚不明尔时国王欲令臣 <lb ed="X" n="0434a23"/><lb ed="R041" n="0113b02"/>等知菩萨聪明神异取马七匹不与草粟<anchor xml:id="nkr_note_add_0434a2301" n="0434a2301"/><anchor xml:id="beg0434a2301" n="0434a2301"/>已<anchor xml:id="end0434a2301"/>经六日 <lb ed="X" n="0434a24"/><lb ed="R041" n="0113b03"/>至第七日大集群臣请菩萨说法谈吐如流明经辨 <pb ed="X" xml:id="X26.0519.0434b" n="0434b"/> <lb ed="X" n="0434b01"/><lb ed="R041" n="0113b04"/>理洗悟人心王于众中令人以草粟等饲前饿马诸 <lb ed="X" n="0434b02"/><lb ed="R041" n="0113b05"/>马不食但唯悲鸣垂泪听法于是国中咸知菩萨说 <lb ed="X" n="0434b03"/><lb ed="R041" n="0113b06"/>法神异无比也龙猛者顺中论序云梵语那伽夷離 <lb ed="X" n="0434b04"/><lb ed="R041" n="0113b07"/>淳那此云龙勝亦名龙猛旧云龙树讹也十卷楞伽 <lb ed="X" n="0434b05"/><lb ed="R041" n="0113b08"/>经偈云于我灭度後南天竺国内有大德比丘号名 <lb ed="X" n="0434b06"/><lb ed="R041" n="0113b09"/>为龙树住初极喜地善说大乘法能破有无见往生 <lb ed="X" n="0434b07"/><lb ed="R041" n="0113b10"/>安乐国廣如龙树本传说。</p> <lb ed="X" n="0434b08"/><lb ed="R041" n="0113b11"/><p xml:id="pX26p0434b0801">【疏】洎千等者<persName>佛</persName>地论第四卷说其声闻藏<persName>佛</persName>去世後 <lb ed="X" n="0434b09"/><lb ed="R041" n="0113b12"/>一百年外即分多部而菩萨藏千年<anchor xml:id="nkr_note_add_0434b0901" n="0434b0901"/><anchor xml:id="beg0434b0901" n="0434b0901"/>已<anchor xml:id="end0434b0901"/>前淸净一味 <lb ed="X" n="0434b10"/><lb ed="R041" n="0113b13"/>无有乖诤千载<anchor xml:id="nkr_note_add_0434b1001" n="0434b1001"/><anchor xml:id="beg0434b1001" n="0434b1001"/>已<anchor xml:id="end0434b1001"/>後乃与空有两宗异论是故<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0434b11"/><lb ed="R041" n="0113b14"/>正法但经千载淸辩者西域记云南印度境大案达 <lb ed="X" n="0434b12"/><lb ed="R041" n="0113b15"/>罗国城南不远有大山巖婆毘吠伽<note place="inline">唐言淸辨</note>论师住阿 <lb ed="X" n="0434b13"/><lb ed="R041" n="0113b16"/>苏洛宫待见<name role="" type="person">慈氏菩萨</name>成<persName>佛</persName>之所论师雅量弘远志 <lb ed="X" n="0434b14"/><lb ed="R041" n="0113b17"/>操幽邃外示僧<anchor xml:id="nkr_note_orig_0434001" n="0434001"/>法之服内弘龙猛之学闻<name role="" type="person">摩竭提国</name> <lb ed="X" n="0434b15"/><lb ed="R041" n="0113b18"/>护法菩萨宣扬法教学徒数千有怀谈论杖锡而往 <lb ed="X" n="0434b16"/><lb ed="R041" n="0114a01"/>至波咤厘城知护法菩萨在菩提树下论师乃命门 <lb ed="X" n="0434b17"/><lb ed="R041" n="0114a02"/>人曰汝行诣菩提树护法菩萨所如我词曰菩萨宣 <lb ed="X" n="0434b18"/><lb ed="R041" n="0114a03"/>扬遗教导诱迷徒仰德虚心为日<anchor xml:id="nkr_note_add_0434b1801" n="0434b1801"/><anchor xml:id="beg0434b1801" n="0434b1801"/>已<anchor xml:id="end0434b1801"/>久然以夙愿未 <lb ed="X" n="0434b19"/><lb ed="R041" n="0114a04"/>果遂乖礼谒菩提树者誓不空见见当有证称天人 <lb ed="X" n="0434b20"/><lb ed="R041" n="0114a05"/>师护法菩萨谓其使曰人世如幻身命若浮渴日勤 <lb ed="X" n="0434b21"/><lb ed="R041" n="0114a06"/>诚未遑谈议人倍往复竟不会见论师既还本国静 <lb ed="X" n="0434b22"/><lb ed="R041" n="0114a07"/>而思曰若非慈氏成<persName>佛</persName>谁决我疑于观音菩萨像前 <lb ed="X" n="0434b23"/><lb ed="R041" n="0114a08"/>诵随心咒绝粒饮水时历三岁观音菩萨乃现妙色 <lb ed="X" n="0434b24"/><lb ed="R041" n="0114a09"/>身谓论师曰何所志乎对曰愿留此身待见慈氏观 <pb ed="X" xml:id="X26.0519.0434c" n="0434c"/> <lb ed="X" n="0434c01"/><lb ed="R041" n="0114a10"/>音曰人命危脆世间浮幻宜修勝善愿生兜率陀天 <lb ed="X" n="0434c02"/><lb ed="R041" n="0114a11"/>于斯礼觐当速得见论师曰志不可夺心不可二观 <lb ed="X" n="0434c03"/><lb ed="R041" n="0114a12"/>音曰若然者宜往<g ref="#CB00501">驮</g>那羯磔迦国城南有山巖执金 <lb ed="X" n="0434c04"/><lb ed="R041" n="0114a13"/>刚神所志诚诵念执金刚咒者当遂此愿论师于是 <lb ed="X" n="0434c05"/><lb ed="R041" n="0114a14"/>往而诵焉三岁之後神乃谓曰伊何所需若此勤励 <lb ed="X" n="0434c06"/><lb ed="R041" n="0114a15"/>论师曰愿留此身待见慈氏观音菩萨指遣来请成 <lb ed="X" n="0434c07"/><lb ed="R041" n="0114a16"/>我愿者其在神乎神乃授秘方谓论师曰此巖石内 <lb ed="X" n="0434c08"/><lb ed="R041" n="0114a17"/>有阿修罗宫如法行请石壁当开开即入中可以待 <lb ed="X" n="0434c09"/><lb ed="R041" n="0114a18"/>见论师曰幽旷无睹讵知<persName>佛</persName>兴执金刚神曰慈氏出 <lb ed="X" n="0434c10"/><lb ed="R041" n="0114b01"/>世我当相报论师受命专精诵持复历三岁初无异 <lb ed="X" n="0434c11"/><lb ed="R041" n="0114b02"/>相咒白芥子以击石壁豁然洞开是时百千万众观 <lb ed="X" n="0434c12"/><lb ed="R041" n="0114b03"/>睹忘返论师跨其户而告众曰吾久祈请待见慈氏 <lb ed="X" n="0434c13"/><lb ed="R041" n="0114b04"/>圣灵警祐大愿斯遂宜可入此同见<persName>佛</persName>兴闻者怖骇 <lb ed="X" n="0434c14"/><lb ed="R041" n="0114b05"/>莫敢履户谓是毒蛇之窟恐丧身命再三告语乃有 <lb ed="X" n="0434c15"/><lb ed="R041" n="0114b06"/>六人从入论师<g ref="#CB15164">顾</g>谢时众即入石壁入<anchor xml:id="nkr_note_add_0434c1501" n="0434c1501"/><anchor xml:id="beg0434c1501" n="0434c1501"/>已<anchor xml:id="end0434c1501"/>石壁还合 <lb ed="X" n="0434c16"/><lb ed="R041" n="0114b07"/>众皆嗟恨前言之过也护法者西域记说护法菩萨 <lb ed="X" n="0434c17"/><lb ed="R041" n="0114b08"/>是达摩波罗毘茶波国建至城中大臣之子幼怀雅 <lb ed="X" n="0434c18"/><lb ed="R041" n="0114b09"/>量长而弘道学乃深于海<g ref="#CB01481">濬</g>解又朗于曦明天亲之 <lb ed="X" n="0434c19"/><lb ed="R041" n="0114b10"/>後一人而<anchor xml:id="nkr_note_add_0434c1901" n="0434c1901"/><anchor xml:id="beg0434c1901" n="0434c1901"/>已<anchor xml:id="end0434c1901"/>年三十二𣨛于<name role="" type="person">菩提寺</name>空中响告波罗 <lb ed="X" n="0434c20"/><lb ed="R041" n="0114b11"/>门曰此贤劫千<persName>佛</persName>之一<persName>佛</persName>也此二菩萨初是勝義皆 <lb ed="X" n="0434c21"/><lb ed="R041" n="0114b12"/>空宗主後是应理圆实宗主各依大乘了義之教明 <lb ed="X" n="0434c22"/><lb ed="R041" n="0114b13"/>空明有谓淸辨菩萨依般若等经以为了義勝義谛 <lb ed="X" n="0434c23"/><lb ed="R041" n="0114b14"/>中一切皆空名勝義皆空宗三种教中多说空教三 <lb ed="X" n="0434c24"/><lb ed="R041" n="0114b15"/>时教中第二时也护法菩萨依解深密经等以为了 <pb ed="X" xml:id="X26.0519.0435a" n="0435a"/> <lb ed="X" n="0435a01"/><lb ed="R041" n="0114b16"/>義具明诸法其中有为无为依圆是有我及我所遍 <lb ed="X" n="0435a02"/><lb ed="R041" n="0114b17"/>计非有名应理圆实宗三种教中非空非有教三时 <lb ed="X" n="0435a03"/><lb ed="R041" n="0114b18"/>教中第三时也又前所指<name role="" type="person">马鸣</name>龙猛所造诸论各随 <lb ed="X" n="0435a04"/><lb ed="R041" n="0115a01"/>自意定是空宗若般若等经是<persName>佛</persName>所说但文含隐義 <lb ed="X" n="0435a05"/><lb ed="R041" n="0115a02"/>通两宗若勝義皆空宗主龙猛提婆淸辩等随文释 <lb ed="X" n="0435a06"/><lb ed="R041" n="0115a03"/>義谓法皆空即属勝義皆空宗摄显此等经为不了 <lb ed="X" n="0435a07"/><lb ed="R041" n="0115a04"/>義文言不了義亦不了若应理圆实宗主<name role="" type="person">慈氏菩萨</name> <lb ed="X" n="0435a08"/><lb ed="R041" n="0115a05"/>无著天亲亦各造论释般若等经弘于此等多说空 <lb ed="X" n="0435a09"/><lb ed="R041" n="0115a06"/>教即显般若等经文言隐密而義显了是故般若等 <lb ed="X" n="0435a10"/><lb ed="R041" n="0115a07"/>经通两宗弘两宗如次第二第三时教摄也。</p> <lb ed="X" n="0435a11"/><lb ed="R041" n="0115a08"/><p xml:id="pX26p0435a1101">【疏】言空有等者一切诸法总为二类一者空二者有空 <lb ed="X" n="0435a12"/><lb ed="R041" n="0115a09"/>法无差别名遍计所执性周遍计度名为遍计此遍 <lb ed="X" n="0435a13"/><lb ed="R041" n="0115a10"/>计心妄所执著我法性故名遍计所执性有法有差 <lb ed="X" n="0435a14"/><lb ed="R041" n="0115a11"/>别总为二类一者无常法谓有为法二者常法谓无 <lb ed="X" n="0435a15"/><lb ed="R041" n="0115a12"/>为法复有二类一者依他起性二者圆成实性依他 <lb ed="X" n="0435a16"/><lb ed="R041" n="0115a13"/>起性者依他众缘所起之法即是有为有体性法因 <lb ed="X" n="0435a17"/><lb ed="R041" n="0115a14"/>缘所生名依他起性此有二类一者有漏谓根随二 <lb ed="X" n="0435a18"/><lb ed="R041" n="0115a15"/>十六惑无想定无想事异生性睡眠恶作计三十一 <lb ed="X" n="0435a19"/><lb ed="R041" n="0115a16"/>法全幷馀遍行别境等六十二法一分通有漏者二 <lb ed="X" n="0435a20"/><lb ed="R041" n="0115a17"/>者无漏谓灭尽定全及馀六十二法一分通无漏者 <lb ed="X" n="0435a21"/><lb ed="R041" n="0115a18"/>此等九十四法皆是依他起性圆成实性者此复有 <lb ed="X" n="0435a22"/><lb ed="R041" n="0115b01"/>二一者无为唯识论云二空所显圆满成就诸法实 <lb ed="X" n="0435a23"/><lb ed="R041" n="0115b02"/>性名圆成实显此遍常体非虚谬简自共相虚空我 <lb ed="X" n="0435a24"/><lb ed="R041" n="0115b03"/>等此有三義一体遍遍一切处故即圆满義二体常 <pb ed="X" xml:id="X26.0519.0435b" n="0435b"/> <lb ed="X" n="0435b01"/><lb ed="R041" n="0115b04"/>非生灭故即成就義三体非虚谬法真性故即真实 <lb ed="X" n="0435b02"/><lb ed="R041" n="0115b05"/>義具此三義名圆成实性二者有为即前无漏有为 <lb ed="X" n="0435b03"/><lb ed="R041" n="0115b06"/>净分依他亦名離倒圆成实性故唯识云无漏有为 <lb ed="X" n="0435b04"/><lb ed="R041" n="0115b07"/>離倒究竟勝用周遍亦得此名亦具三義離倒故实 <lb ed="X" n="0435b05"/><lb ed="R041" n="0115b08"/>究竟故成勝用周遍故圆论文以实成圆如次三義 <lb ed="X" n="0435b06"/><lb ed="R041" n="0115b09"/>今就義便名圆成实两宗所诤依他起性依常无常 <lb ed="X" n="0435b07"/><lb ed="R041" n="0115b10"/>门也。</p> <lb ed="X" n="0435b08"/><lb ed="R041" n="0115b11"/><p xml:id="pX26p0435b0801">【疏】瑜伽学徒者天亲护法等朋从慈氏深密等经造 <lb ed="X" n="0435b09"/><lb ed="R041" n="0115b12"/>论弘法皆名瑜伽学徒其中难陀安慧等或有偏执 <lb ed="X" n="0435b10"/><lb ed="R041" n="0115b13"/>未契正理第二淸辩等师朋辅龙猛般若经意说一 <lb ed="X" n="0435b11"/><lb ed="R041" n="0115b14"/>切法勝義谛中一切皆空世俗谛中可说是有第三 <lb ed="X" n="0435b12"/><lb ed="R041" n="0115b15"/>护法菩萨破此两宗说有说空皆未尽理故立中道 <lb ed="X" n="0435b13"/><lb ed="R041" n="0115b16"/>非有非空。</p> <lb ed="X" n="0435b14"/><lb ed="R041" n="0115b17"/><p xml:id="pX26p0435b1401">【疏】今且等者法苑章说于大乘中显了言教名了義 <lb ed="X" n="0435b15"/><lb ed="R041" n="0115b18"/>经隐密言教名非了義经解深密云<persName>世尊</persName>在昔第二 <lb ed="X" n="0435b16"/><lb ed="R041" n="0116a01"/>时中以隐密相转正法轮犹未了義第三时中以显 <lb ed="X" n="0435b17"/><lb ed="R041" n="0116a02"/>了相转正法轮是真了義意说诸法性皆是空三无 <lb ed="X" n="0435b18"/><lb ed="R041" n="0116a03"/>性教言非显了所诠不究竟名不了義谓若显了诠 <lb ed="X" n="0435b19"/><lb ed="R041" n="0116a04"/>究竟理名了義经护法依此明于二谛略辨正義指 <lb ed="X" n="0435b20"/><lb ed="R041" n="0116a05"/>归中道息诸诤论执有执空。</p> <lb ed="X" n="0435b21"/><lb ed="R041" n="0116a06"/><p xml:id="pX26p0435b2101">【疏】此世俗谛亦有亦空者依他是有缘生性故遍计 <lb ed="X" n="0435b22"/><lb ed="R041" n="0116a07"/>是空妄所执故。</p> <lb ed="X" n="0435b23"/><lb ed="R041" n="0116a08"/><p xml:id="pX26p0435b2301">【疏】此據等者此依般若亲证真理離言绝相故此言 <lb ed="X" n="0435b24"/><lb ed="R041" n="0116a09"/>空真性虚融寂然无碍真理名空非是无体空也。</p> <pb ed="X" xml:id="X26.0519.0435c" n="0435c"/> <lb ed="X" n="0435c01"/><lb ed="R041" n="0116a10"/><p xml:id="pX26p0435c0101">【疏】三无性论等者一分别无相性二依他无生性三 <lb ed="X" n="0435c02"/><lb ed="R041" n="0116a11"/>真实无性性立此意者一切众生无始<anchor xml:id="nkr_note_add_0435c0201" n="0435c0201"/><anchor xml:id="beg0435c0201" n="0435c0201"/>已<anchor xml:id="end0435c0201"/>来虚妄分 <lb ed="X" n="0435c03"/><lb ed="R041" n="0116a12"/>别执人执法为遣彼病故依真如立此分别无相性 <lb ed="X" n="0435c04"/><lb ed="R041" n="0116a13"/>真理湛然无彼相故复有众生妄执色心从缘生法 <lb ed="X" n="0435c05"/><lb ed="R041" n="0116a14"/>谓是实有为遣彼病故依真如立依他无生性真性 <lb ed="X" n="0435c06"/><lb ed="R041" n="0116a15"/>常住无生相故复有众生知遍计无依他不实然谓 <lb ed="X" n="0435c07"/><lb ed="R041" n="0116a16"/>真理而是实有起执著故为遣彼病故依真如立真 <lb ed="X" n="0435c08"/><lb ed="R041" n="0116a17"/>实无性性上言性者无彼所执真实体性下言性者 <lb ed="X" n="0435c09"/><lb ed="R041" n="0116a18"/>離执。</p><p xml:id="pX26p0435c0903" cb:place="inline">言真性不无为令众生泯一切相契无相故 <lb ed="X" n="0435c10"/><lb ed="R041" n="0116b01"/>所以依一真如立三无性遣彼三性也。</p> <lb ed="X" n="0435c11"/><lb ed="R041" n="0116b02"/><p xml:id="pX26p0435c1101">【疏】论颂等者唯识颂云即依此三住立彼三无性故 <lb ed="X" n="0435c12"/><lb ed="R041" n="0116b03"/><persName>佛</persName>密意说一切法无性初即相无性次无自然性後 <lb ed="X" n="0435c13"/><lb ed="R041" n="0116b04"/>由远離前所执我法性先明三性後三无性故指前 <lb ed="X" n="0435c14"/><lb ed="R041" n="0116b05"/>云即依此也密意者含隐之義不显了義说一切法 <lb ed="X" n="0435c15"/><lb ed="R041" n="0116b06"/>性皆是空三无性教名非了義为治众生执有病故 <lb ed="X" n="0435c16"/><lb ed="R041" n="0116b07"/>密意说此三无性義一者相无自性谓遍计所执全 <lb ed="X" n="0435c17"/><lb ed="R041" n="0116b08"/>体是空无体相故二者生无自性谓依他起性仗因 <lb ed="X" n="0435c18"/><lb ed="R041" n="0116b09"/>缘有无自然生性故三者勝義无自性谓圆成实性 <lb ed="X" n="0435c19"/><lb ed="R041" n="0116b10"/>言勝義者圆成真理勝義谛故勝義之上无彼所执 <lb ed="X" n="0435c20"/><lb ed="R041" n="0116b11"/>我法自性名勝義无自性复有显了三无性義如下 <lb ed="X" n="0435c21"/><lb ed="R041" n="0116b12"/>叙之。</p> <lb ed="X" n="0435c22"/><lb ed="R041" n="0116b13"/><p xml:id="pX26p0435c2201">【疏】于如是等者心经疏中明空有<anchor xml:id="nkr_note_add_0435c2201" n="0435c2201"/><anchor xml:id="beg0435c2201" n="0435c2201"/>已<anchor xml:id="end0435c2201"/>总评议云观斯 <lb ed="X" n="0435c23"/><lb ed="R041" n="0116b14"/>圣意空有无乖法離智诠何空何有对機遣病假说 <lb ed="X" n="0435c24"/><lb ed="R041" n="0116b15"/>有空後诸学徒随文起执<anchor xml:id="nkr_note_add_0435c2401" n="0435c2401"/><anchor xml:id="beg0435c2401" n="0435c2401"/>己<anchor xml:id="end0435c2401"/>之所解谓契中宗他之 <pb ed="X" xml:id="X26.0519.0436a" n="0436a"/> <lb ed="X" n="0436a01"/><lb ed="R041" n="0116b16"/>所知将为谬说今赞经義伸其两端妙理是非智者 <lb ed="X" n="0436a02"/><lb ed="R041" n="0116b17"/>当了<note place="inline">两端者勝義皆空宗应理圆实宗同此下疏性相二宗也</note>。</p> <lb ed="X" n="0436a03"/><lb ed="R041" n="0116b18"/><p xml:id="pX26p0436a0301">【疏】幸而等者義净三藏云所说大乘不过二种一者 <lb ed="X" n="0436a04"/><lb ed="R041" n="0117a01"/>中观二者瑜伽中观即俗有真空体虚如幻瑜伽即 <lb ed="X" n="0436a05"/><lb ed="R041" n="0117a02"/>外无内有事皆唯识斯遵圣教孰是孰非同契涅槃 <lb ed="X" n="0436a06"/><lb ed="R041" n="0117a03"/>何真何伪意在断障利济众生岂欲廣致纷纭重增 <lb ed="X" n="0436a07"/><lb ed="R041" n="0117a04"/>尤结依行即俱陞彼岸弃偝即幷溺迷津西国双行 <lb ed="X" n="0436a08"/><lb ed="R041" n="0117a05"/>理无乖诤既无慧目谁鉴是非但切勤修无劳自害 <lb ed="X" n="0436a09"/><lb ed="R041" n="0117a06"/>矣。</p> <lb ed="X" n="0436a10"/><lb ed="R041" n="0117a07"/><p xml:id="pX26p0436a1001">【疏】生空法空根本後得者无漏本後正是经宗远加 <lb ed="X" n="0436a11"/><lb ed="R041" n="0117a08"/>行智近加行智为本後之方便故助成观照故亦是 <lb ed="X" n="0436a12"/><lb ed="R041" n="0117a09"/>宗资粮位忍为远加行四善根位为近加行近无漏 <lb ed="X" n="0436a13"/><lb ed="R041" n="0117a10"/>故。</p> <lb ed="X" n="0436a14"/><lb ed="R041" n="0117a11"/><p xml:id="pX26p0436a1401">【疏】有義此二合为经宗者合以实相观照为此经宗 <lb ed="X" n="0436a15"/><lb ed="R041" n="0117a12"/>宗者崇尊主義此经所崇所尊所主正显此二般若 <lb ed="X" n="0436a16"/><lb ed="R041" n="0117a13"/>法故题云般若符顺经宗所崇意故三義如疏今又 <lb ed="X" n="0436a17"/><lb ed="R041" n="0117a14"/>解云随别所明以般若为宗护国为旨宗如疏说旨 <lb ed="X" n="0436a18"/><lb ed="R041" n="0117a15"/>者意旨旨趣<persName>佛</persName>说此经别显二护是正所为本旨意 <lb ed="X" n="0436a19"/><lb ed="R041" n="0117a16"/>趣故于题中标云护国般若也如下经文明般若<anchor xml:id="nkr_note_add_0436a1901" n="0436a1901"/><anchor xml:id="beg0436a1901" n="0436a1901"/>已<anchor xml:id="end0436a1901"/> <lb ed="X" n="0436a20"/><lb ed="R041" n="0117a17"/>而结说云菩萨摩诃萨护<persName>佛</persName>果护十地行护化有情 <lb ed="X" n="0436a21"/><lb ed="R041" n="0117a18"/>为若此也外护可知。</p> <lb ed="X" n="0436a22"/><lb ed="R041" n="0117b01"/><p xml:id="pX26p0436a2201">【疏】经体有二一文二義者此言文者进为所依摄所 <lb ed="X" n="0436a23"/><lb ed="R041" n="0117b02"/>名句退为能依摄所依声故但言文具摄四法幷所 <lb ed="X" n="0436a24"/><lb ed="R041" n="0117b03"/>诠義五法为经体也。</p> <pb ed="X" xml:id="X26.0519.0436b" n="0436b"/> <lb ed="X" n="0436b01"/><lb ed="R041" n="0117b04"/><p xml:id="pX26p0436b0101">【疏】成所引声者意说诸圣及圣弟子成立教理所引 <lb ed="X" n="0436b02"/><lb ed="R041" n="0117b05"/>发声名成所引声是故圣教以声为体。</p> <lb ed="X" n="0436b03"/><lb ed="R041" n="0117b06"/><p xml:id="pX26p0436b0301">【疏】唯识至能诠者此破小乘执名句文離声实有仍 <lb ed="X" n="0436b04"/><lb ed="R041" n="0117b07"/>是能诠大乘正義名句文三依声假立不離声故难 <lb ed="X" n="0436b05"/><lb ed="R041" n="0117b08"/>小乘云声上屈曲表诠诸法生物情解唯声之用我 <lb ed="X" n="0436b06"/><lb ed="R041" n="0117b09"/>说名等不離声体故是能诠汝宗所说名句文三離 <lb ed="X" n="0436b07"/><lb ed="R041" n="0117b10"/>声实有应如色等非是能诠幷曰色等是实有色等 <lb ed="X" n="0436b08"/><lb ed="R041" n="0117b11"/>非能诠名等亦实有名等非能诠由此应许色等是 <lb ed="X" n="0436b09"/><lb ed="R041" n="0117b12"/>实有色等非能诠名等非实有名等是能诠。</p> <lb ed="X" n="0436b10"/><lb ed="R041" n="0117b13"/><p xml:id="pX26p0436b1001">【疏】谓名至连合者婆沙俱舍皆有此语名身次第行 <lb ed="X" n="0436b11"/><lb ed="R041" n="0117b14"/>列诸名但诠自性未显差别安立義故句身次第安 <lb ed="X" n="0436b12"/><lb ed="R041" n="0117b15"/>立施布差别義门文身次第连合上下令義不散故 <lb ed="X" n="0436b13"/><lb ed="R041" n="0117b16"/>说<persName>佛</persName>教名句文三为体。</p> <lb ed="X" n="0436b14"/><lb ed="R041" n="0117b17"/><p xml:id="pX26p0436b1401">【疏】皆以二事而得究竟者此言究竟取满足義以声 <lb ed="X" n="0436b15"/><lb ed="R041" n="0117b18"/>及字二事满足名为圣教字即是文进摄名句故声 <lb ed="X" n="0436b16"/><lb ed="R041" n="0118a01"/>及字具摄四法问相摄建立行相云何答谓于声上 <lb ed="X" n="0436b17"/><lb ed="R041" n="0118a02"/>屈曲差别有能显義假立为文若显自性義转名为 <lb ed="X" n="0436b18"/><lb ed="R041" n="0118a03"/>名若显差别義转名为句梵语那<note place="inline">上声</note>摩此翻为名是 <lb ed="X" n="0436b19"/><lb ed="R041" n="0118a04"/>随義归義赴義谓随音声归赴于境呼名法故如言 <lb ed="X" n="0436b20"/><lb ed="R041" n="0118a05"/>色时诠色自性即是一字所成名摄若言阿难罗睺 <lb ed="X" n="0436b21"/><lb ed="R041" n="0118a06"/>罗等即是二字多字所成名摄皆目法体诠自性故 <lb ed="X" n="0436b22"/><lb ed="R041" n="0118a07"/>梵语钵陀義翻为句正翻为迹象有四迹如颂四句 <lb ed="X" n="0436b23"/><lb ed="R041" n="0118a08"/>寻迹见象寻颂解理如言诸行无常等诠于诸行差 <lb ed="X" n="0436b24"/><lb ed="R041" n="0118a09"/>别義故此即诠義差别句也复有摄法满足句长句 <pb ed="X" xml:id="X26.0519.0436c" n="0436c"/> <lb ed="X" n="0436c01"/><lb ed="R041" n="0118a10"/>短句等<note place="inline">如别处说</note>。</p> <lb ed="X" n="0436c02"/><lb ed="R041" n="0118a11"/><p xml:id="pX26p0436c0201">【疏】文即是字为二所依者梵语便缮那此云文文者 <lb ed="X" n="0436c03"/><lb ed="R041" n="0118a12"/>能显義近显名句远显于義通显自性差别義故梵 <lb ed="X" n="0436c04"/><lb ed="R041" n="0118a13"/>语恶刹那此云字如哑啊<note place="inline">上入声下上声</note>等字即以此字若 <lb ed="X" n="0436c05"/><lb ed="R041" n="0118a14"/>有诠表令物生解者名之为文文即是字也若无诠 <lb ed="X" n="0436c06"/><lb ed="R041" n="0118a15"/>表不生物解者唯字非文文狭字宽故名句二种依 <lb ed="X" n="0436c07"/><lb ed="R041" n="0118a16"/>文而成是彼所依故云文即是字为二所依然声字 <lb ed="X" n="0436c08"/><lb ed="R041" n="0118a17"/>文名句五法相望宽狭不同谓若有声字其文名句 <lb ed="X" n="0436c09"/><lb ed="R041" n="0118a18"/>而不定有如径定声无屈曲故但有声字无文名句 <lb ed="X" n="0436c10"/><lb ed="R041" n="0118b01"/>若成字时文等不定无诠表字不成于文有诠表字 <lb ed="X" n="0436c11"/><lb ed="R041" n="0118b02"/>方成文故若成文时名句不定言去言来非名句故 <lb ed="X" n="0436c12"/><lb ed="R041" n="0118b03"/>若以名句相望互有宽狭言色言声是名非句去来 <lb ed="X" n="0436c13"/><lb ed="R041" n="0118b04"/>坐立终不疲厌是句非名如言眼耳鼻舌身色声香 <lb ed="X" n="0436c14"/><lb ed="R041" n="0118b05"/>味触是名亦句馀一切法例此应知今明教体四中 <lb ed="X" n="0436c15"/><lb ed="R041" n="0118b06"/>声实名句文假合此假实四法为体此三離声至词 <lb ed="X" n="0436c16"/><lb ed="R041" n="0118b07"/>缘于声者此唯识文也因破小乘名句文三離声实 <lb ed="X" n="0436c17"/><lb ed="R041" n="0118b08"/>有彼反诘云若名句文依声假立无实体者应不异 <lb ed="X" n="0436c18"/><lb ed="R041" n="0118b09"/>声若不异声即法词二无碍解境无差别若无差别 <lb ed="X" n="0436c19"/><lb ed="R041" n="0118b10"/>如何能缘成四种异故此释云此三離声虽无别体 <lb ed="X" n="0436c20"/><lb ed="R041" n="0118b11"/>而假实异亦不即声声名句文假实既异由此法无 <lb ed="X" n="0436c21"/><lb ed="R041" n="0118b12"/>碍解缘于名等義无碍解缘所诠義词无碍解而缘 <lb ed="X" n="0436c22"/><lb ed="R041" n="0118b13"/>于声辩才无碍能应機说所以法词二无碍解境有 <lb ed="X" n="0436c23"/><lb ed="R041" n="0118b14"/>差别引此意者声名句文假实有异以此四法为教 <lb ed="X" n="0436c24"/><lb ed="R041" n="0118b15"/>体也。</p> <pb ed="X" xml:id="X26.0519.0437a" n="0437a"/> <lb ed="X" n="0437a01"/><lb ed="R041" n="0118b16"/><p xml:id="pX26p0437a0101">【疏】淸净等者无量義经云众生性欲无量故法亦无 <lb ed="X" n="0437a02"/><lb ed="R041" n="0118b17"/>量法无量故義亦无量義无量者从一法生其一法 <lb ed="X" n="0437a03"/><lb ed="R041" n="0118b18"/>者即是无相真如妙理乃至云从于一法生百千義 <lb ed="X" n="0437a04"/><lb ed="R041" n="0119a01"/>百千義中一一复生百千万数如是辗转生无量无 <lb ed="X" n="0437a05"/><lb ed="R041" n="0119a02"/>边之義此所生法皆名为末就事相中一切诸法皆 <lb ed="X" n="0437a06"/><lb ed="R041" n="0119a03"/>从心生心为本也今明教体复有本末若就根本能 <lb ed="X" n="0437a07"/><lb ed="R041" n="0119a04"/>说者心若取于末能听者心谓如<persName>佛</persName>言诸行无常由 <lb ed="X" n="0437a08"/><lb ed="R041" n="0119a05"/>悲愿力击动大圆镜智相应净识现文義相妙观察 <lb ed="X" n="0437a09"/><lb ed="R041" n="0119a06"/>智托此为质变于影像文義之相观機说之即以镜 <lb ed="X" n="0437a10"/><lb ed="R041" n="0119a07"/>智所变文義而为说者本质教体妙观察智所变文 <lb ed="X" n="0437a11"/><lb ed="R041" n="0119a08"/>義而为说者影像教体若诸凡圣托<persName>佛</persName>所变文義为 <lb ed="X" n="0437a12"/><lb ed="R041" n="0119a09"/>质各自本识变有漏声而为听者本质教体各自耳 <lb ed="X" n="0437a13"/><lb ed="R041" n="0119a10"/>识意识变影像声而为听者影像教体听者意识缘 <lb ed="X" n="0437a14"/><lb ed="R041" n="0119a11"/>变于声声上屈曲名句文相及所诠義皆为教体然 <lb ed="X" n="0437a15"/><lb ed="R041" n="0119a12"/>说者教质正影兼为利有情从于净识现文義故听 <lb ed="X" n="0437a16"/><lb ed="R041" n="0119a13"/>者教体影正质兼耳识意识能听法故上明说者唯 <lb ed="X" n="0437a17"/><lb ed="R041" n="0119a14"/>显<persName>佛</persName>说其馀凡圣皆能说听但以说者为本听者为 <lb ed="X" n="0437a18"/><lb ed="R041" n="0119a15"/>末类上可知。</p> <lb ed="X" n="0437a19"/><lb ed="R041" n="0119a16"/><p xml:id="pX26p0437a1901">【疏】<name role="" type="person">世亲</name>等者颂云辗转增上力二识成决定论曰如 <lb ed="X" n="0437a20"/><lb ed="R041" n="0119a17"/>疏辗转者更互之義二识者<persName>佛</persName>识众生识也谓诸众 <lb ed="X" n="0437a21"/><lb ed="R041" n="0119a18"/>生有信智决定由此信解<persName>如来</persName>所说为增上缘有增 <lb ed="X" n="0437a22"/><lb ed="R041" n="0119b01"/>上力击动<persName>如来</persName>本愿慈悲<persName>如来</persName>有悲愿决定愍念众 <lb ed="X" n="0437a23"/><lb ed="R041" n="0119b02"/>生于<persName>佛</persName>识上现文義相由悲愿力为增上缘有增上 <lb ed="X" n="0437a24"/><lb ed="R041" n="0119b03"/>力令诸众生识心之上文義相生相续者身義身有 <pb ed="X" xml:id="X26.0519.0437b" n="0437b"/> <lb ed="X" n="0437b01"/><lb ed="R041" n="0119b04"/>三義谓体義名身积集義名身相续義名身今取相 <lb ed="X" n="0437b02"/><lb ed="R041" n="0119b05"/>续義前灭後生常相续故上言馀者<persName>佛</persName>是众生之馀 <lb ed="X" n="0437b03"/><lb ed="R041" n="0119b06"/>下言馀者众生是<persName>佛</persName>之馀为由于<persName>佛</persName>相续身中现差 <lb ed="X" n="0437b04"/><lb ed="R041" n="0119b07"/>别识令馀众生相续身中差别识生何以故<persName>佛</persName>与众 <lb ed="X" n="0437b05"/><lb ed="R041" n="0119b08"/>生辗转互为增上缘故言差别识者即是直非直说 <lb ed="X" n="0437b06"/><lb ed="R041" n="0119b09"/>文義之相见分相分皆名识故名差别识。</p> <lb ed="X" n="0437b07"/><lb ed="R041" n="0119b10"/><p xml:id="pX26p0437b0701">【疏】摄相归性者有为诸法事相差别皆是真如上之 <lb ed="X" n="0437b08"/><lb ed="R041" n="0119b11"/>義用故摄于相用归真如性故一切法皆以真如为 <lb ed="X" n="0437b09"/><lb ed="R041" n="0119b12"/>体今明教法是真如上一分之義用也故慈恩云摄 <lb ed="X" n="0437b10"/><lb ed="R041" n="0119b13"/>法归有为之主故言诸法皆是唯识摄法归无为之 <lb ed="X" n="0437b11"/><lb ed="R041" n="0119b14"/>主故言诸法一切皆如是故立此唯识门真如门也。</p> <lb ed="X" n="0437b12"/><lb ed="R041" n="0119b15"/><p xml:id="pX26p0437b1201">【疏】总别浅深者总分二类谓文与義别开为五文三 <lb ed="X" n="0437b13"/><lb ed="R041" n="0119b16"/>義二也就文義中文浅義深诠旨异故所诠義中识 <lb ed="X" n="0437b14"/><lb ed="R041" n="0119b17"/>浅如深相性异故皆是从浅至深为次第矣。</p> <lb ed="X" n="0437b15"/><lb ed="R041" n="0119b18"/><p xml:id="pX26p0437b1501">【疏】瑜伽<anchor xml:id="nkr_note_orig_0437001" n="0437001"/>等说者藏体是教含持之義以教对機而含 <lb ed="X" n="0437b16"/><lb ed="R041" n="0120a01"/>其理立于二藏对菩萨故名菩萨藏对声闻故名声 <lb ed="X" n="0437b17"/><lb ed="R041" n="0120a02"/>闻藏由彼独觉断烦恼障证生空理与声闻同能诠 <lb ed="X" n="0437b18"/><lb ed="R041" n="0120a03"/>教少从多为名名声闻藏故显扬等但立二藏。</p> <lb ed="X" n="0437b19"/><lb ed="R041" n="0120a04"/><p xml:id="pX26p0437b1901">【疏】<anchor xml:id="nkr_note_orig_0437002" n="0437002"/>诸教说三者以教诠行而含其理立三藏异显三 <lb ed="X" n="0437b20"/><lb ed="R041" n="0120a05"/>学故素怛缆者旧名修多罗修妒路皆讹也此云契 <lb ed="X" n="0437b21"/><lb ed="R041" n="0120a06"/>经契理契根故能契即经所契之经名为契经契经 <lb ed="X" n="0437b22"/><lb ed="R041" n="0120a07"/>即藏名契经藏毘奈耶者旧名毘<anchor xml:id="nkr_note_orig_0437003" n="0437003"/>尼毘<anchor xml:id="note_star_1" n="0437003" type="star"/>尼皆讹也此 <lb ed="X" n="0437b23"/><lb ed="R041" n="0120a08"/>云调伏调和控御身语意业制伏灭除诸烦恼故亦 <lb ed="X" n="0437b24"/><lb ed="R041" n="0120a09"/>调亦伏名为调伏通于教行谓<persName>佛</persName>所说调伏即藏名 <pb ed="X" xml:id="X26.0519.0437c" n="0437c"/> <lb ed="X" n="0437c01"/><lb ed="R041" n="0120a10"/>调伏藏若凡圣持调伏之藏名调伏藏阿毘达摩者 <lb ed="X" n="0437c02"/><lb ed="R041" n="0120a11"/>旧名阿毘昙讹也此云对法以淸净慧对向对观涅 <lb ed="X" n="0437c03"/><lb ed="R041" n="0120a12"/>槃四谛世出世法法之对故名为对法对法之藏名 <lb ed="X" n="0437c04"/><lb ed="R041" n="0120a13"/>对法藏。</p> <lb ed="X" n="0437c05"/><lb ed="R041" n="0120a14"/><p xml:id="pX26p0437c0501">【疏】<anchor xml:id="nkr_note_orig_0437004" n="0437004"/>三四五脏等者问经律论三藏为同为异答法苑 <lb ed="X" n="0437c06"/><lb ed="R041" n="0120a15"/>二师一云经律论三各别部类各立一藏二云无别 <lb ed="X" n="0437c07"/><lb ed="R041" n="0120a16"/>部类文殊问经等多诠戒学名调伏藏楞严经等多 <lb ed="X" n="0437c08"/><lb ed="R041" n="0120a17"/>诠定学名契经藏解深密经等多诠慧学名对法藏 <lb ed="X" n="0437c09"/><lb ed="R041" n="0120a18"/>随多所诠以分三藏又云若唯诠定或诠三学名契 <lb ed="X" n="0437c10"/><lb ed="R041" n="0120b01"/>经藏若唯诠戒或诠戒定名调伏藏俱是福故若唯 <lb ed="X" n="0437c11"/><lb ed="R041" n="0120b02"/>诠慧名对法藏若诠定慧通经论藏福慧异故或契 <lb ed="X" n="0437c12"/><lb ed="R041" n="0120b03"/>经藏契经宽故若依初师此经题标般若显由勝定 <lb ed="X" n="0437c13"/><lb ed="R041" n="0120b04"/>发般若故正显定学意令修定引发般若由此此经 <lb ed="X" n="0437c14"/><lb ed="R041" n="0120b05"/>契经藏摄若依後师此经正显定学教示修习遣相 <lb ed="X" n="0437c15"/><lb ed="R041" n="0120b06"/>空观令其欣趣教示修习離执有观令其厌捨又灭 <lb ed="X" n="0437c16"/><lb ed="R041" n="0120b07"/>妄想于空门起真心于有观修此二观引勝般若是 <lb ed="X" n="0437c17"/><lb ed="R041" n="0120b08"/>故题标般若之名又修定慧必離杀等亦具戒学由 <lb ed="X" n="0437c18"/><lb ed="R041" n="0120b09"/>此此经具显三学然以正显定学兼显戒慧依正非 <lb ed="X" n="0437c19"/><lb ed="R041" n="0120b10"/>兼依总非别契经藏摄。</p> <lb ed="X" n="0437c20"/><lb ed="R041" n="0120b11"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>仁王护国般若经疏法衡抄卷第一</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0437c21"/><lb ed="R041" n="0120b12"/> <lb ed="X" n="0437c22"/><lb ed="R041" n="0120b13"/><cb:div type="w"><head>仁王经随抄音切</head> <lb ed="X" n="0437c23"/><lb ed="R041" n="0120b14"/><cb:div type="note"><entry><form>枳穰</form><cb:def><p xml:id="pX26p0437c2303" cb:place="inline"><note place="inline">註云二合指枳穰二字是切脚也仍上声呼之</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>弭多</form><cb:def><p xml:id="pX26p0437c2323" cb:place="inline"><note place="inline">上名婢切</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>炀</form><cb:def><p xml:id="pX26p0437c2328" cb:place="inline"><note place="inline">余亮切</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>宦</form><cb:def><p xml:id="pX26p0437c2332" cb:place="inline"><note place="inline">音患 <lb ed="X" n="0437c24"/><lb ed="R041" n="0120b15"/>官也亦音<g ref="#CB06754">宦</g></note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>丱</form><cb:def><p xml:id="pX26p0437c2407" cb:place="inline"><note place="inline">古患切</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form><g ref="#CB06039">麇</g></form><cb:def><p xml:id="pX26p0437c2411" cb:place="inline"><note place="inline">居筠切鹿属也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>阱</form><cb:def><p xml:id="pX26p0437c2418" cb:place="inline"><note place="inline">音静坑也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>狩</form><cb:def><p xml:id="pX26p0437c2423" cb:place="inline"><note place="inline">书救切冬猎也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>佶</form><cb:def><p xml:id="pX26p0437c2430" cb:place="inline"><note place="inline">巨乙切</note>。</p></cb:def></entry> <pb ed="X" xml:id="X26.0519.0438a" n="0438a"/> <lb ed="X" n="0438a01"/><lb ed="R041" n="0120b16"/><entry><form>缤纷</form><cb:def><p xml:id="pX26p0438a0103" cb:place="inline"><note place="inline">上匹宾切下芳文切</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>炅</form><cb:def><p xml:id="pX26p0438a0112" cb:place="inline"><note place="inline">古迥切</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>窒</form><cb:def><p xml:id="pX26p0438a0116" cb:place="inline"><note place="inline">陟栗切塞也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>颓</form><cb:def><p xml:id="pX26p0438a0122" cb:place="inline"><note place="inline">杜迴切俗作颓</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>遘</form><cb:def><p xml:id="pX26p0438a0129" cb:place="inline"><note place="inline">古候切</note>。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0438a02"/><lb ed="R041" n="0120b17"/><entry><form>凯</form><cb:def><p xml:id="pX26p0438a0202" cb:place="inline"><note place="inline">苦海切乐和也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>璞</form><cb:def><p xml:id="pX26p0438a0209" cb:place="inline"><note place="inline">匹角切</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>剖</form><cb:def><p xml:id="pX26p0438a0213" cb:place="inline"><note place="inline">普口切破也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>墀</form><cb:def><p xml:id="pX26p0438a0219" cb:place="inline"><note place="inline">直尼切阶墀也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>枉</form><cb:def><p xml:id="pX26p0438a0226" cb:place="inline"><note place="inline">于往切滥也亦作狂</note>。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0438a03"/><lb ed="R041" n="0120b18"/><entry><form>涨</form><cb:def><p xml:id="pX26p0438a0302" cb:place="inline"><note place="inline">知亮切</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>苏</form><cb:def><p xml:id="pX26p0438a0306" cb:place="inline"><note place="inline">音苏</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>磔</form><cb:def><p xml:id="pX26p0438a0309" cb:place="inline"><note place="inline">张格切</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>跨</form><cb:def><p xml:id="pX26p0438a0313" cb:place="inline"><note place="inline">苦化切越也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>濬</form><cb:def><p xml:id="pX26p0438a0319" cb:place="inline"><note place="inline">私润切</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>曦</form><cb:def><p xml:id="pX26p0438a0323" cb:place="inline"><note place="inline">许宜切日光也</note>。</p></cb:def></entry></cb:div></cb:div> </cb:div></body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0423c1101" to="#end0423c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0424c0201" to="#end0424c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0424c0901" to="#end0424c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0424c1501" to="#end0424c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0425a2001" to="#end0425a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0425a2301" to="#end0425a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0425b1001" to="#end0425b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0427a0601" to="#end0427a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0428b1001" to="#end0428b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0428b1002" to="#end0428b1002"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0428b1101" to="#end0428b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0428c1601" to="#end0428c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0428c1701" to="#end0428c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0429b0801" to="#end0429b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0429b1201" to="#end0429b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0429c0201" to="#end0429c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0429c1601" to="#end0429c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0430a2001" to="#end0430a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0430b0801" to="#end0430b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0430b2401" to="#end0430b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">谥</lem><rdg wit="#wit.orig">谥</rdg></app> <app from="#beg0431a1301" to="#end0431a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0431b2001" to="#end0431b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0432a1301" to="#end0432a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0432c0101" to="#end0432c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0432c0201" to="#end0432c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0432c1001" to="#end0432c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0433b0601" to="#end0433b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0433b0901" to="#end0433b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0433b1201" to="#end0433b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0433b1301" to="#end0433b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0433b2001" to="#end0433b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0433b2201" to="#end0433b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0433b2301" to="#end0433b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0433c0801" to="#end0433c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0433c1901" to="#end0433c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0433c1902" to="#end0433c1902"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0433c2001" to="#end0433c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0434a0501" to="#end0434a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0434a2001" to="#end0434a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0434a2301" to="#end0434a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0434b0901" to="#end0434b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0434b1001" to="#end0434b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0434b1801" to="#end0434b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0434c1501" to="#end0434c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0434c1901" to="#end0434c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0435c0201" to="#end0435c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0435c2201" to="#end0435c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0435c2401" to="#end0435c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0436a1901" to="#end0436a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="cbeta-notes"> <head>CBETA 挍注</head> <p> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0431001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0431001">重疑熏</note> <note n="0433001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0433001">卖疑贾</note> <note n="0433002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0433002">仕疑士</note> <note n="0434001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0434001">法疑佉</note> <note n="0437001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0437001">等疏作论</note> <note n="0437002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0437002">疏无诸教二字恐脱</note> <note n="0437003" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0437003 #note_star_1">尼疑那耶</note> <note n="0437004" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0437004">疏无三字</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0423c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0423c1101">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0424c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0424c0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0424c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0424c0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0424c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0424c1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0425a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0425a2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0425a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0425a2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0425b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0425b1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0427a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0427a0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0428b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0428b1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0428b1002" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0428b1002">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0428b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0428b1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0428c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0428c1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0428c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0428c1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0429b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0429b0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0429b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0429b1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0429c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0429c0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0429c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0429c1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0430a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0430a2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0430b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0430b0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0430b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0430b2401">谥【CB】，谥【卍续】</note> <note n="0431a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0431a1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0431b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0431b2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0432a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0432a1301">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0432c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0432c0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0432c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0432c0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0432c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0432c1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0433b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0433b0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0433b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0433b0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0433b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0433b1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0433b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0433b1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0433b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0433b2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0433b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0433b2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0433b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0433b2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0433c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0433c0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0433c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0433c1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0433c1902" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0433c1902">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0433c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0433c2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0434a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0434a0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0434a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0434a2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0434a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0434a2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0434b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0434b0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0434b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0434b1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0434b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0434b1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0434c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0434c1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0434c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0434c1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0435c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0435c0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0435c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0435c2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0435c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0435c2401">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0436a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0436a1901">已【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>